Γράφει ο Νάσος Θεοδοσόπουλος, Πιστοποιημένος Master Coach – Συμβουλευτική, Life & Executive Coaching www.nasost.com
Ο φίλος μου ο Φίλιππος
Ο Φίλιππος είναι προϊστάμενος τμήματος εδώ και δύο χρόνια. Πολλά χρόνια ήθελε αυτή την προαγωγή. Είναι περήφανος για τον εαυτό του. Βγάζει 1824€ καθαρά και μπορεί να χαρεί μερικές πολυτέλειες που δεν μπορούσε πριν. Συνήθως εργάζεται από νωρίς το πρωί ως αργά το απόγευμα. Τουλάχιστον μια φορά την βδομάδα θα φύγει μετά τις 20:00’ από το γραφείο.
Στη δουλειά αισθάνεται ότι όλη την ώρα μπαλώνει «καταστάσεις έκτακτης ανάγκης». Κάθε εβδομάδα κάποιο νέο πρόβλημα εμφανίζεται, είτε στο προσωπικό, είτε στην παραγωγή, είτε σε κάποιο προϊόν, είτε με κάποιον πελάτης… δεν έχει σημασία. Δε θυμάται πότε ήταν η τελευταία φορά που μια βδομάδα κύλησε ομαλά.. που δεν «έτρεχε»…
Το τμήμα του ξοδεύει τα περισσότερα, οπότε οι απαιτήσεις της διοίκησης είναι εξαιρετικά υψηλές. Οι στόχοι που του βάζουν είναι συνήθως πολύ υψηλοί, αλλά ακόμα και όταν τους πιάνει, η ανακούφιση κρατάει μόνο μερικές ώρες… μέχρι να ξεκινήσουν πάλι από την αρχή για τους νέους στόχους.
Με τη σύζυγό του δεν έχει πλέον στενές σχέσεις. Τα παιδιά του τα βλέπει και είναι δίπλα τους όταν τον χρειάζονται, αλλά τις άλλες ώρες προτιμάει να μην περνάνε χρόνο μαζί. Έχει ανάγκη να μένει μόνος… Στο σπίτι τα απογεύματα και τα Σαββατοκύριακα του «βγαίνει όλη η κούραση». Θέλει να χαλαρώσει στην τηλεόραση ή να βγει με τον κολλητό του για ένα ποτό, αλλά ποτέ δεν καταφέρνει να χαλαρώσει πραγματικά!
Διατηρεί μια κρυφή σχέση με την Μαριάννα από το λογιστήριο, ένα ήσυχο κορίτσι στα 36 που μένει μόνη. Κάποιες φορές προφασίζεται ότι βγαίνει με συναδέλφους ή πελάτες για να πηγαίνει σπίτι της. Αλλά ούτε μαζί της αισθάνεται να χαλαρώνει στ’ αλήθεια.
Την ίδια στιγμή, έχει εδώ και καιρό κρίσεις πανικού. Δεν ξέρει την αιτία και κάνει ότι μπορεί για να το κρύψει. Δεν το έχει πει σε κανέναν, μόνο ο ψυχίατρός του το γνωρίζει. Παίρνει φαρμακευτική αγωγή για να το κρατάει υπό έλεγχο, αλλά ούτε αυτό φαίνεται να είναι τόσο αποτελεσματικό. Κρυφά, ακόμα και από τον γιατρό του, πίνει ουίσκι για να χαλαρώσει. Αυτό το ποτό φαντάζεται ότι είναι το κατάλληλο για τον τίτλο του… Όσο περνάει ο καιρός το άγχος αυξάνεται και μαζί αυξάνεται και το ποτό.
«Σπασμένος» από την πραγματικότητα
Ο Φίλιππος δεν είναι καλά. Έχει εξαιρετικά πολύ άγχος, για τη δουλειά και για τη ζωή του. Το άγχος του στερεί οποιαδήποτε χαρά. Δεν μπορεί να απολαύσει σχεδόν τίποτα. Ακόμα και όταν απολαμβάνει κάτι περιστασιακά, αυτό κρατάει μόνο για λίγη ώρα.
Δεν μπορεί πια να συνδεθεί ουσιαστικά με τους ανθρώπους που αγαπάει ή αγάπησε κάποτε… Τα όνειρά του για μια όμορφη ζωή μοιάζουν σαν φαντασιώσεις, σαν άπιαστες προσδοκίες ενός ρομαντικού νου που χάνονται στην πυρκαγιά της «πραγματικότητας».
Αυτό το σενάριο είναι μόνο μία από τις χιλιάδες περιπτώσεις ανθρώπων, εδώ στην Ελλάδα, που το εργασιακό άγχος τους έχει καταβάλει, και που με τα χρόνια έχει εισχωρήσει σε κάθε πτυχή της ζωής τους, απομυζώντας κάθε σταγόνα ουσιαστικής ευτυχίας.
Τα συμπτώματα
Όσο πιο προχωρημένη είναι η ασθένεια, τόσο πιο δύσκολη είναι η θεραπεία.
Αυτό ισχύει ακόμα περισσότερο όταν η «ασθένεια» είναι το χρόνιο εργασιακό άγχος.
Πλήττει ιδιαίτερα τα μεσαία και υψηλόβαθμα στελέχη, σε όλες τις αναπτυγμένες οικονομίες του δυτικού κόσμου. Τα περισσότερα θύματα είναι άντρες με αναλογία περίπου 3 προς 1 γυναίκα. Το πιο ευάλωτο ηλικιακό φάσμα είναι μεταξύ 35-55.
Το πρόβλημα όμως ξεκινάει πάντοτε πριν από αυτή την ηλικία, χτίζεται μέρα-μέρα και χρόνο-χρόνο, μέχρι που κορυφώνεται σε αυτές τις ηλικίες.
Τις λίγες (δυστυχώς) φορές που μια εταιρία λειτουργεί προληπτικά για την ψυχική υγεία των στελεχών της, τους δίνουμε να συμπληρώσουν ένα ερωτηματολόγιο μέσα από το οποίο μπορούμε να διακρίνουμε αν το άτομο αντιμετωπίζει ιδιαίτερα στρεσογόνες καταστάσεις και πως τις διαχειρίζεται.
Στόχος μας είναι να ανακαλύψουμε αν το άτομο παρουσιάζει κάποια από τα συμπτώματα που προηγούνται ή και συνοδεύουν τα προβλήματα του έντονου άγχους. Αυτά είναι:
- Αυξημένη κούραση σε συνδυασμό με ανικανότητα να χαλαρώσει το άτομο, ακόμα και όταν είναι μόνο του.
- Μείωση της επιθυμίας και της ενεργητικότητας στη ζωή. Επιλέγει όλο και πιο παθητικές δραστηριότητες που απαιτούν λιγότερη συμμετοχή από τον ίδιο.
- Τάσεις κοινωνικής απομόνωσης, μείωση φίλων και γενικά μια αποστασιοποίηση από τους ανθρώπους και τη σύνδεση με αυτούς.
- Μείωση του ενδιαφέροντος για πράγματα που αγαπούσε και δυσκολία να βρίσκει ενδιαφέρον σε άλλα πράγματα.
- Όλο και μεγαλύτερη ανάγκη να «ξεφεύγει» ή να «ξεκουράζεται» το άτομο μέσα από ουσίες όπως τα φάρμακα, το αλκοόλ, τα ναρκωτικά ή δραστηριότητες όπως ο τζόγος, το BDSM, κλπ..
- Σταδιακή απώλεια της σεξουαλικής ευχαρίστησης, πιθανή αναζήτηση εναλλακτικών μορφών σεξουαλικής εκτόνωσης (BDSM κ.λπ), απώλεια σεξουαλικής ορμής (λίμπιντο) και συχνά παθήσεις στα σχετιζόμενα όργανα.
Σημαντικό: ένα σύμπτωμα από μόνο του δεν μαρτυράει αυτόματα και αυξημένο εργασιακό (ή μη) άγχος, αλλά σίγουρα αποτελεί μια σοβαρή ένδειξη. Αν δε τα συμπτώματα είναι περισσότερα από ένα και υποστηρίζονται από άλλα ευρήματα από τις μετέπειτα ενέργειες του coaching υποστήριξης, τότε είναι απαραίτητο να εργαστούμε με αυτό το άτομο.
Οι Δύο Ταυτότητες του «Ασθενή»
Σε επίπεδο σκέψης, αυτοί οι άνθρωποι που υποφέρουν από αυξημένο εργασιακό άγχος, ταλαιπωρούνται από δύο φαινομενικά αντίθετες ψυχικές διαθέσεις, που φαίνονται σαν δύο ξεχωριστές ταυτότητες μεν, αλλά που στην πραγματικότητα είναι οι δύο όψεις του ίδιου νομίσματος.
Αρκετά άτομα δεν έχουν επίγνωση ότι πάσχουν από χρόνιο εργασιακό άγχος, μέχρι που έρχονται σε επαφή με αυτές τις πληροφορίες!
Η πρώτη ταυτότητα αντιπροσωπεύει ένα άτομο που είναι ταλαιπωρημένο και εξαντλημένο από την κούραση (του άγχους) και δεν έχει αυτοπεποίθηση. Βιώνει το βύθισμα προς τα μέσα. Συχνά κάνει σκέψεις όπως:
- «Είμαι πολύ κουρασμένος»
- «Με έχει κουράσει όλο αυτό»
- «Θα ήθελα να φύγω / να αλλάξω τα πάντα / να το σκάσω / να τα παρατήσω όλα»
- «Όλοι είναι εναντίον μου»
- «Ο κόσμος, τα πράγματα τρέχουν πιο γρήγορα από μένα»
- «Παλεύω να βγάλω την κάθε μέρα»
- «Ειλικρινά, δεν έχω όρεξη να δω κανέναν ή να κάνω τίποτα»
- «Δεν αξίζω και πολλά»
- «Καλά που έχω και αυτή τη δουλειά»
- «Κοροϊδεύω τον κόσμο μέσα από αυτό το πόστο (ή αντικείμενο ή εταιρία)»
- «Αν καταλάβουν “οι άλλοι” ότι δεν αξίζω πραγματικά… πρέπει να δείχνω ικανός!»
Η δεύτερη ταυτότητα αντιπροσωπεύει ένα άτομο που είναι πάρα πολύ περήφανο (ναρκισσιστικά συμπλέγματα) για τον εαυτό του, κάτι που έρχεται σε απευθείας αντίθεση με την προηγούμενη ταυτότητα.
Αυτή η ταυτότητα σε μια συνέντευξη θα κρυφτεί πίσω από ένα πέπλο εκτίμησης για τους άλλους. Είναι πολυμήχανη, μερικές φορές γοητεύει τους άλλους αλλά πάντα καταστρέφει το άτομο και τις σχέσεις του, όπως ακριβώς και η πρώτη ταυτότητα.
Συχνά κάνει σκέψεις όπως:
- «Είμαι τόσο ωραίος/ωραία»
- «Άμα δεν το κάνω εγώ δεν μπορεί κανένας άλλος»
- «Είναι όλοι… (κάτι υποτιμητικό)»
- «Είναι τόσο βλάκες που τους αξίζει να τους κοροϊδέψω/εξαπατήσω/παραπλανήσω»
- «Τα έχω πάει τέλεια στη ζωή μου»
- «Είμαι σωστός και όλοι οι άλλοι είναι λάθος»
- «Κανένας δε με καταλαβαίνει πραγματικά»
- «Είμαι ο έξυπνος σε έναν κόσμο ηλίθιων»
- «Δεν χρειάζεται να κάνω κάτι για να αξίζω την προσοχή, το χρόνο και την εκτίμηση των άλλων… οφείλουν να μου τα δώσουν έτσι και αλλιώς»
- «Η οργάνωση της εταιρίας είναι χάλια… εγώ κάνω τη δουλειά μου τέλεια και οι άλλοι δε με υποστηρίζουν»
Η δεύτερη ταυτότητα, του περήφανου, δημιουργείται αυτόματα από του νου, ως «αντίδοτο» για να αντέξει το άτομο την πρώτη ταυτότητα, του εξαντλημένου, η οποία έχει δημιουργηθεί από μία χρόνια αποτυχία να διαχειριστεί το άγχος του.
Και οι δύο ταυτότητες υπάρχουν αλλά είναι ψευδείς, δηλαδή περιγράφουν με διαστρεβλωμένο τρόπο την πραγματικότητα. Εμποδίζουν το άτομο να αντιμετωπίσει ουσιαστικά τα προβλήματα της ζωής και της εργασίας του.
Σκοπός αυτών των ταυτοτήτων είναι να μειώσουν το ψυχοσυναισθηματικό βάρος, αποφεύγοντας, αλλά και κρύβοντας τα πραγματικά θέματα.
Διαβάστε τη συνέχεια πατώντας εδώ
Για περισσότερες πληροφορίες για τον κ. Θεοδοσόπουλο επισκεφτείτε την ιστοσελίδα του στο www.nasost.com ή επικοινωνήστε μέσω email στο ask@nasost.com
