Η αναθεώρηση της Οδηγίας IDD δεν είναι μία ακόμη τεχνική διαδικασία των Βρυξελλών, ούτε ένα θέμα που αφορά μόνο νομικούς, εποπτικές αρχές και ευρωπαϊκούς φορείς. Είναι η βασική νομοθεσία πάνω στην οποία στηρίζεται ο τρόπος λειτουργίας της ασφαλιστικής διαμεσολάβησης: η διάθεση προϊόντων, η ενημέρωση του πελάτη, οι υποχρεώσεις διαφάνειας, οι προμήθειες και τελικά η καθημερινότητα χιλιάδων επαγγελματιών.
Γι’ αυτό και κάθε δημόσια παρέμβαση γύρω από την IDD έχει βαρύτητα. Ακόμη μεγαλύτερη σημασία έχει το ποιος μιλά, με ποια θεσμική νομιμοποίηση, με ποια εμπειρία και κυρίως εκπροσωπώντας ποιους.
Με αφορμή το πρόσφατο Δελτίο Τύπου της ΕΑΔΕ για την αναθεώρηση της IDD και τις σχετικές ευρωπαϊκές εξελίξεις μέσω BIPAR, ανακύπτει ένα εύλογο ερώτημα: γιατί σε ένα τόσο κρίσιμο ζήτημα για την ασφαλιστική διαμεσολάβηση εμφανίζεται στο προσκήνιο η ΕΑΔΕ και όχι η ΠΟΑΔ, η Πανελλήνια Ομοσπονδία Ασφαλιστικών Διαμεσολαβητών, η οποία αποτελεί το κατεξοχήν δευτεροβάθμιο όργανο με μέλη σωματεία ασφαλιστικών διαμεσολαβητών από όλη τη χώρα;
Και επειδή η IDD δεν είναι πεδίο δημοσίων σχέσεων, αλλά πεδίο νομοθεσίας, εποπτείας και επαγγελματικής επιβίωσης, το ερώτημα δεν είναι τυπικό. Είναι ουσιαστικό.
Η IDD δεν σηκώνει ελαφρότητα
Στο Δελτίο Τύπου γίνεται λόγος για κρίσιμα ζητήματα: το “Value for Money”, τις προμήθειες, την ψηφιακή διανομή, την τεχνητή νοημοσύνη, την αναλογικότητα των κανονιστικών απαιτήσεων και την ανάγκη προστασίας των μικρομεσαίων διαμεσολαβητών. Όλα αυτά είναι απολύτως πραγματικά και σοβαρά θέματα.
Ακριβώς γι’ αυτό απαιτούνται σαφείς θέσεις, επεξεργασμένες προτάσεις, βαθιά γνώση της ελληνικής αγοράς και ευρεία νομιμοποίηση από τη βάση της διαμεσολάβησης.
Άλλο πράγμα είναι να ενημερώνει κανείς για τις ευρωπαϊκές εξελίξεις και άλλο να εμφανίζεται ως φορέας που μεταφέρει «τις θέσεις και τις ανάγκες της ελληνικής αγοράς» στα ευρωπαϊκά κέντρα αποφάσεων.
Σε αυτό το σημείο η αγορά δικαιούται να γνωρίζει: ποιες ακριβώς είναι αυτές οι θέσεις; Ποιος τις διαμόρφωσε; Ποια σωματεία συμμετείχαν; Υπήρξε πρόσκληση προς τους επαγγελματικούς συλλόγους της χώρας; Ή μήπως κάποιοι θεωρούν ότι εκπροσωπούν την αγορά επειδή απλώς συνομιλούν με ευρωπαϊκούς φορείς;
Το ερώτημα της θεσμικής αρμοδιότητας
Η ύπαρξη πολλών φορέων στον ασφαλιστικό κλάδο δεν είναι πρόβλημα από μόνη της. Το πρόβλημα αρχίζει όταν τα όρια μεταξύ ενημέρωσης, εκπροσώπησης και θεσμικής παρέμβασης γίνονται θολά.
Η ΠΟΑΔ, ως δευτεροβάθμιο όργανο που συγκεντρώνει σωματεία διαμεσολαβητών από όλη την Ελλάδα, είναι ο φορέας που κατά τεκμήριο θα έπρεπε να έχει κεντρικό ρόλο σε μία τέτοια συζήτηση. Όχι επειδή κάποιος πρέπει να μονοπωλεί τον δημόσιο λόγο, αλλά επειδή η αναθεώρηση της IDD αφορά το σύνολο των ασφαλιστικών διαμεσολαβητών και όχι μόνο επιμέρους ενώσεις, πρόσωπα ή ομάδες εκπροσώπησης.
Η ασφαλιστική διαμεσολάβηση δεν είναι μόνο η Αθήνα. Δεν είναι μόνο οι μεγάλοι παίκτες. Είναι ο επαγγελματίας σε κάθε νομό, το μικρό ασφαλιστικό γραφείο, ο πράκτορας, ο μεσίτης, ο συντονιστής, ο ανεξάρτητος επαγγελματίας που καλείται να εφαρμόσει καθημερινά ένα ολοένα πιο σύνθετο κανονιστικό πλαίσιο.
Άρα, πριν κάποιος δηλώσει ότι μεταφέρει τις ανάγκες της ελληνικής αγοράς, καλό θα ήταν να εξηγήσει πώς ακριβώς τις κατέγραψε.
Ποιοι συνομιλούν με την BIPAR;
Ένα ακόμη ερώτημα αφορά τα πρόσωπα. Ποιοι είναι ονομαστικά οι άνθρωποι που εκπροσωπούν την ελληνική διαμεσολάβηση στις επαφές με την BIPAR; Με ποια ιδιότητα συμμετέχουν; Ποια εμπειρία έχουν σε θέματα νομοθεσίας, ευρωπαϊκής ασφαλιστικής διαμεσολάβησης, εποπτικού πλαισίου και εφαρμογής της IDD στην ελληνική πραγματικότητα;
Δεν πρόκειται για περιέργεια. Πρόκειται για στοιχειώδη διαφάνεια.
Όταν συζητείται ένα πλαίσιο που μπορεί να επηρεάσει τις προμήθειες, τη διανομή, την τεκμηρίωση της συμβουλής, τις υποχρεώσεις των μικρομεσαίων επιχειρήσεων και τη σχέση ασφαλιστικού διαμεσολαβητή – καταναλωτή, η αγορά έχει δικαίωμα να γνωρίζει ποιος κάθεται στο τραπέζι και τι ακριβώς λέει.
Το προηγούμενο λάθος με το ασυμβίβαστο
Η εφαρμογή της IDD στην Ελλάδα άφησε πίσω της και σοβαρές αστοχίες. Η πιο χαρακτηριστική ήταν το ασυμβίβαστο συνεργασίας μεταξύ πρακτόρων και μεσιτών, το οποίο δημιούργησε μεγάλα προβλήματα στην αγορά.
Η πραγματικότητα ήταν σχεδόν ειρωνική: για να μπορέσουν να λειτουργήσουν μέσα σε ένα πλαίσιο που υποτίθεται ότι θα έβαζε τάξη, μεσίτες οδηγήθηκαν στην ίδρυση πρακτορείων. Δηλαδή η αγορά αναγκάστηκε να βρει πρακτικές παρακαμπτήριες διαδρομές για να αντιμετωπίσει ένα θεσμικό αδιέξοδο που θα μπορούσε να είχε αποφευχθεί.
Αυτό είναι το μάθημα που δεν πρέπει να ξεχαστεί σήμερα.
Η αναθεώρηση της IDD δεν πρέπει να αντιμετωπιστεί ως ευκαιρία για ανακοινώσεις, φωτογραφίες θεσμικής παρουσίας ή ευρωπαϊκή προβολή. Πρέπει να αντιμετωπιστεί ως κρίσιμη διαδικασία στην οποία κάθε λέξη, κάθε παράγραφος και κάθε εθνική τοποθέτηση μπορεί να έχει συνέπειες για τα επόμενα χρόνια.
Η αγορά χρειάζεται σοβαρότητα, όχι θεσμική σύγχυση
Η ασφαλιστική διαμεσολάβηση έχει ανάγκη από ισχυρή φωνή. Αλλά η ισχυρή φωνή δεν προκύπτει από τίτλους, Δελτία Τύπου ή ευρωπαϊκές συμμετοχές. Προκύπτει από θεσμική νομιμοποίηση, διαφάνεια, τεκμηρίωση, γνώση και σύνδεση με τη βάση.
Η ΕΑΔΕ έχει κάθε δικαίωμα να ενημερώνει, να συμμετέχει και να παρεμβαίνει στο πλαίσιο του ρόλου της. Όμως όταν το ζήτημα αφορά την κεντρική νομοθεσία λειτουργίας ολόκληρης της ασφαλιστικής διαμεσολάβησης, η συζήτηση δεν μπορεί να γίνεται χωρίς ξεκάθαρη συμμετοχή των κατεξοχήν αρμόδιων συλλογικών και δευτεροβάθμιων οργάνων.
Αν η ελληνική ασφαλιστική διαμεσολάβηση θέλει πραγματικά να παρέμβει σοβαρά στην αναθεώρηση της IDD, χρειάζεται οργανωμένη, πανελλαδική, ανοιχτή και τεκμηριωμένη διαδικασία. Με συμμετοχή σωματείων, επαγγελματιών, νομικών και στελεχών που γνωρίζουν όχι μόνο τη γλώσσα των Βρυξελλών, αλλά και την καθημερινότητα της αγοράς.
Γιατί οι νόμοι δεν εφαρμόζονται στα συνέδρια, ούτε στα Δελτία Τύπου. Εφαρμόζονται στα ασφαλιστικά γραφεία, στις συνεργασίες, στις προσφορές, στις υπογραφές και στις σχέσεις με τους πελάτες.
Και επειδή η αγορά έχει ήδη πληρώσει ακριβά λάθη του παρελθόντος, αυτή τη φορά καλό θα ήταν η συζήτηση για την IDD να γίνει από τους αρμόδιους, με τους αρμόδιους και κυρίως για εκείνους που θα κληθούν να ζήσουν με τις συνέπειές της.
