Η υποχρεωτική ασφάλιση επιχειρήσεων έναντι φυσικών καταστροφών αποτελεί ήδη πραγματικότητα στην Ελλάδα. Το μεγάλο ερώτημα που φαίνεται πλέον να απασχολεί σοβαρά τόσο την Πολιτεία όσο και την ασφαλιστική αγορά είναι εάν η επόμενη μεγάλη αλλαγή θα αφορά και τις κατοικίες.
Τα ολοένα και συχνότερα ακραία καιρικά φαινόμενα, οι πλημμύρες, οι πυρκαγιές αλλά και η διαχρονική σεισμική επικινδυνότητα της χώρας φέρνουν ξανά στο προσκήνιο τη συζήτηση γύρω από το λεγόμενο «κενό προστασίας» των ελληνικών νοικοκυριών. Ένα κενό που γίνεται ιδιαίτερα εμφανές κάθε φορά που μία φυσική καταστροφή αφήνει πίσω της χιλιάδες ιδιοκτήτες χωρίς ασφαλιστική κάλυψη και με την κρατική αρωγή να μην επαρκεί για την πλήρη αποκατάσταση των ζημιών.
Σύμφωνα με την Ετήσια Έκθεση 2025 της Ένωσης Ασφαλιστικών Εταιρειών Ελλάδος (ΕΑΕΕ), η Ένωση συνέχισε και κατά το 2025 την επεξεργασία πρότασης για την υποχρεωτική ασφάλιση κατοικιών έναντι φυσικών καταστροφών, μία εργασία που βρίσκεται σε εξέλιξη τα τελευταία χρόνια. Μάλιστα, στο πλαίσιο αυτό πραγματοποιήθηκαν εξειδικευμένες μελέτες για την τεκμηρίωση της πρότασης, μεταξύ των οποίων ανάλυση του τουρκικού μοντέλου ασφάλισης κατοικιών, αξιολόγηση του ρόλου του κράτους σε ένα πιθανό υποχρεωτικό σύστημα, καθώς και μελέτη για τον υπολογισμό τεχνικού ασφαλίστρου σεισμού.
Η αναφορά στην Τουρκία δεν είναι τυχαία. Η γειτονική χώρα εφαρμόζει εδώ και χρόνια ένα μοντέλο υποχρεωτικής ασφαλιστικής κάλυψης για σεισμό, το οποίο ενεργοποιείται μέσω ενός ειδικού μηχανισμού που συνδυάζει δημόσιο και ιδιωτικό τομέα. Αντίστοιχα μοντέλα εξετάζονται διεθνώς, ειδικά σε χώρες που πλήττονται συστηματικά από φυσικές καταστροφές.
Για την ελληνική αγορά, το θέμα έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον. Παρότι τα τελευταία χρόνια έχουν δοθεί φορολογικά κίνητρα – όπως η έκπτωση στον ΕΝΦΙΑ για ασφαλισμένες κατοικίες – το ποσοστό ασφαλιστικής κάλυψης παραμένει χαμηλό συγκριτικά με άλλες ευρωπαϊκές χώρες. Το αποτέλεσμα είναι ότι μεγάλο μέρος του οικιστικού αποθέματος παραμένει ουσιαστικά εκτεθειμένο σε κινδύνους που μπορούν να προκαλέσουν τεράστιες οικονομικές απώλειες.
Η συζήτηση, βέβαια, μόνο απλή δεν είναι. Ένα υποχρεωτικό σύστημα γεννά κρίσιμα ερωτήματα: Θα υπάρχει συμμετοχή του κράτους; Πώς θα διαμορφωθούν τα ασφάλιστρα; Θα υπάρξει ενιαίος μηχανισμός αποζημιώσεων; Τι θα συμβεί με ακίνητα υψηλής επικινδυνότητας ή μεγάλης παλαιότητας;
Παράλληλα, η ΕΑΕΕ συμμετείχε το 2025 και στις συζητήσεις για τη δημιουργία Ενιαίου Μητρώου Ακινήτων, προτείνοντας διαδικασίες ανταλλαγής δεδομένων και ακόμη και νομοθετική πρόβλεψη για τη χρήση του ΚΑΕΚ στις ασφαλίσεις κατοικιών. Πρόκειται για μία εξέλιξη που, εφόσον προχωρήσει, θα μπορούσε να αποτελέσει κρίσιμο εργαλείο για την εφαρμογή ενός πιο οργανωμένου πλαισίου ασφάλισης ακινήτων.
Το βέβαιο είναι ότι η συζήτηση έχει πλέον μετακινηθεί από το «αν» στο «πώς». Και όσο οι φυσικές καταστροφές γίνονται συχνότερες και πιο δαπανηρές, τόσο πιο έντονα θα επανέρχεται το ερώτημα για το εάν η ασφάλιση κατοικίας μπορεί να παραμείνει αποκλειστικά θέμα ατομικής επιλογής ή αν θα αποτελέσει στο μέλλον στοιχείο μιας συνολικής εθνικής στρατηγικής ανθεκτικότητας.
