Πριν μια πυρκαγιά καταστρέψει τον δρόμο τους στη βορειοδυτική Altadena, η Louise Hamlin και ο Chris Wilson ζούσαν ο ένας δίπλα στον άλλο σε σχεδόν πανομοιότυπα σπίτια.
«Επέλεξα ένα παλιό σπίτι σε μια παλιά γειτονιά γιατί έχει ψυχή», είπε η Hamlin, μια 51χρονη ανύπαντρη μαμά με ένα έφηβο αγόρι, που αγόρασε το σπίτι της 1.500 τετραγωνικών ποδιών πριν από 10 χρόνια.
Σήμερα, έχουν εξαφανιστεί οι γοητευτικές εξοχικές κατοικίες τους σε αγγλικό στιλ που χτίστηκαν το 1925 με τις φιλόξενες βεράντες και τα παράθυρα Παλλάδια. Ανάμεσα στα ερείπια και τη στάχτη, λίγα έχουν απομείνει από την ιστορική τους γειτονιά.
Τις εβδομάδες από τότε που η πυρκαγιά του Eaton πήρε τα σπίτια τους, ο Hamlin και ο Wilson σκοντάφτουν στα στρώματα της επιχείρησης, της γραφειοκρατίας και του συναισθηματικού τραύματος της επιβίωσης μιας φυσικής καταστροφής, με το βλέμμα τους να είναι στραμμένο στην ανοικοδόμηση.
Το πώς θα πλοηγηθούν στην ανοικοδόμηση είναι μια ιστορία αντιφατικών περιουσιακών στοιχείων και άνισης ανάκαμψης που αποκαλύπτει την αυξανόμενη κρίση ασφάλισης κατοικιών στη χώρα. Η ασφάλειά της έχει ήδη πληρώσει σχεδόν ένα εκατομμύριο δολάρια και αναζητά εργολάβους. Σκέφτεται δάνεια, μηνύσεις και να μεταφέρει την οικογένειά του από την Καλιφόρνια.
«Αλλάζει όλη την τροχιά της ζωής σου», είπε ο Wilson, 44, που αγόρασε το σπίτι του πριν από πέντε χρόνια με τη σύζυγό του, η οποία είναι έξι μηνών έγκυος στο πρώτο τους παιδί.
«Το άδικο σχέδιο»
Το σπίτι του Hamlin καλυπτόταν ιδιωτικά από την Mercury Insurance, αλλά ο Wilson αναγκάστηκε να συμμετάσχει στο Πρόγραμμα Δίκαιης Πρόσβασης στις Απαιτήσεις Ασφάλισης της Καλιφόρνια – το πρόγραμμα ασφάλισης γυμνών οστών της πολιτείας – όταν η SafeCo αρνήθηκε να ανανεώσει το συμβόλαιό του τον περασμένο Μάιο. Το σχέδιο FAIR ασφαλίζει άτομα που δεν μπορούν να λάβουν ιδιωτική κάλυψη αλλά χρειάζονται ασφάλιση ως προϋπόθεση της υποθήκης τους.
Καθώς οι πυρκαγιές, οι τυφώνες και άλλες φυσικές καταστροφές γίνονται πιο συχνές λόγω της κλιματικής αλλαγής, πολλοί ιδιοκτήτες ακινήτων δυσκολεύονται να βρουν ή να αντέξουν οικονομικά την ιδιωτική ασφάλιση. Το ζήτημα είναι ιδιαίτερα οξύ στην Καλιφόρνια, όπου ορισμένες μεγάλες ασφαλιστικές εταιρείες έχουν σταματήσει να συντάσσουν νέα συμβόλαια ή αρνούνται να ανανεώσουν τα υπάρχοντα.
Οι κρατικοί αξιωματούχοι άρχισαν πρόσφατα να εφαρμόζουν νέους κανονισμούς για να δελεάσουν τους ασφαλιστές να παραμείνουν στην Καλιφόρνια, με την ελπίδα να βγάλουν όσο το δυνατόν περισσότερους ιδιοκτήτες σπιτιού από το σχέδιο FAIR.
Η FAIR, με τα υψηλά ασφάλιστρα και τη βασική κάλυψη, σχεδιάστηκε ως ένα προσωρινό δίχτυ ασφαλείας έως ότου οι ασφαλισμένοι βρουν μια πιο μόνιμη επιλογή. Ωστόσο, ο αριθμός των οικιακών πολιτικών FAIR Plan υπερδιπλασιάστηκε από το 2020 έως το 2024, φτάνοντας σχεδόν τις 452.000 πολιτικές πέρυσι.
Για τον Wilson και τον Hamlin, τα παράλληλα ταξίδια ανοικοδόμησής τους χρησιμεύουν ως προειδοποιητική ιστορία. Ο Wilson πλήρωσε σχεδόν 60% περισσότερα σε ασφάλιστρα που σχετίζονται με τη φωτιά από τον Hamlin, για λιγότερο από το ήμισυ της κάλυψης.
«Γι’ αυτό πολλοί άνθρωποι το αποκαλούν «Το άδικο σχέδιο»», δήλωσε η Amy Bach, εκτελεστική διευθύντρια της ομάδας υπεράσπισης των καταναλωτών United Policyholders.
Η μητρική εταιρεία της SafeCo, Liberty Mutual, ανέφερε σε μια δήλωση ότι δεν μπορούσε να σχολιάσει μεμονωμένες πολιτικές, αλλά αναγνώρισε «δύσκολες αλλά σκόπιμες επιχειρηματικές αποφάσεις» στην Καλιφόρνια.
Ο Mercury δεν απάντησε σε αιτήματα για σχόλια.
Η Janet Ruiz, εκπρόσωπος του Insurance Information Institute, που εκπροσωπεί πολλές μεγάλες ασφαλιστικές εταιρείες, είπε ότι η Καλιφόρνια είναι τυχερή που έχει το FAIR Plan, το οποίο απαιτείται να δέχεται όλους. Ο Ruiz είπε ότι τα αποτελέσματα θα ήταν ακόμη χειρότερα αν οι ιδιοκτήτες σπιτιού δεν είχαν καθόλου κάλυψη.
Ο Επίτροπος Ασφαλίσεων Ρικάρντο Λάρα είπε ότι η Καλιφόρνια εργάζεται για να διασφαλίσει ότι όλες οι αποζημιώσεις πληρώνονται. Ανέφερε σε μια δήλωση ότι το γραφείο του εργάζεται για να απομακρύνει τους ιδιοκτήτες σπιτιού από το σχέδιο FAIR και να επιστρέψουν στην παραδοσιακή πιο ολοκληρωμένη ασφαλιστική κάλυψη.
Ένας εκπρόσωπος του FAIR Plan αρνήθηκε να σχολιάσει την περίπτωση του Wilson και σημείωσε ότι είναι δύσκολο να συγκριθούν οι πολιτικές και η κάλυψη.
31.000 ισχυρισμοί για πυρκαγιές
Χιλιάδες άνθρωποι έχασαν τα σπίτια τους στις πυρκαγιές του Eaton και των γειτονικών Palisades, οι οποίες ήταν από τις πιο καταστροφικές στην ιστορία της Καλιφόρνια.
Το σχέδιο FAIR είπε ότι διεύρυνε το προσωπικό για να καλύψει την αυξανόμενη ζήτηση και διαθέτει μηχανισμό χρηματοδότησης για την πληρωμή όλων των καλυπτόμενων απαιτήσεων. Τα κρατικά στοιχεία δείχνουν ότι περισσότερες από 31.000 αξιώσεις που σχετίζονται με τις πυρκαγιές είχαν κατατεθεί μέχρι την περασμένη εβδομάδα, συμπεριλαμβανομένων περίπου 4.400 αξιώσεων στο πλαίσιο του σχεδίου FAIR.
Ο Χάμλιν είχε τυπική ολοκληρωμένη ασφάλιση κατοικίας, με ετήσιο ασφαλιστήριο συμβόλαιο 1.264 $ τη στιγμή της πυρκαγιάς. Μπορεί να λάβει έως και 1,5 εκατομμύριο δολάρια για να αντικαταστήσει το σπίτι της, άλλες κατασκευές και την προσωπική της περιουσία, συμπεριλαμβανομένων έως και 303.000 δολαρίων για τα έξοδα διαβίωσης ενώ εκτοπίστηκε. Η πολιτική της της δίνει περαιτέρω το δικαίωμα σε κάλυψη που θα μπορούσε να προσθέσει περισσότερα από 200.000 $ για να τη βοηθήσει να ξαναχτίσει.
Ο Wilson, εν τω μεταξύ, πληρώνει ένα ασφάλιστρο $2.000 για το FAIR Plan που ορίζει τη μέγιστη πληρωμή του στα $686.000, συμπεριλαμβανομένων 100.000 $ για τα έξοδα διαβίωσης ενώ εκτοπίζεται.
Ο Wilson έπρεπε επίσης να αγοράσει «ασφάλιση περιτύλιξης» για 1.500 $ το χρόνο για ζητήματα που δεν καλύπτει το FAIR Plan, όπως σκάσιμο σωλήνων ή πτώση αντικειμένων. Αυτό το συμπληρωματικό σχέδιο δεν καλύπτει ζημιές από πυρκαγιά.
Ο Hamlin είπε ότι η υποστήριξη της Mercury ήταν εξαιρετική, στέλνοντάς της αμέσως χρήματα και βοήθησε στα επόμενα βήματα, όπως η εύρεση στέγης και η λήψη προσφορών για εργολάβους. Μέσα σε λίγες μέρες, η εταιρεία της έστειλε δεκάδες χιλιάδες δολάρια για να ξεκινήσει, ενώ η διαδικασία μπήκε σε εφαρμογή.
«Το να μπορείς να ξεκουράζεσαι τη νύχτα και να ξυπνάς και να αντιμετωπίζεις οτιδήποτε άλλο είναι πολύ σημαντικό», είπε ο Hamlin.
Εν τω μεταξύ, ο Wilson δυσκολεύτηκε να μιλήσει ακόμη και με έναν εκπρόσωπο του FAIR Plan. Υπήρχε μηδενική επικοινωνία τις δύο πρώτες εβδομάδες, τα στοιχεία επικοινωνίας είχαν καταχωρηθεί λανθασμένα, οι αριθμοί τηλεφώνου δεν είχαν τηλεφωνητή και τα email αναπήδησαν.
«Τις μισές φορές, νιώθω ότι κάνω κάτι λάθος», είπε ο Wilson.
Αφού το Associated Press επικοινώνησε για σχόλια, ο εκπρόσωπος του Τμήματος Ασφαλίσεων Μάικλ Σόλερ είπε ότι ένας εκπρόσωπος θα επικοινωνήσει απευθείας με τον Γουίλσον.
«Είναι απλά τύχη, πραγματικά»
Ο Wilson είπε ότι αισθάνεται στοιχειωμένος από τις επιλογές του. Νόμιζε ότι είχε αγοράσει ακίνητα σε μια περιοχή χαμηλού κινδύνου και είχε αποφύγει να ψάξει για σπίτια σε μια άλλη γειτονιά πιο βόρεια, αφού άκουσε ότι οι ασφαλιστές τους είχαν ρίξει ανθρώπους εκεί.
Η Χάμλιν, επίσης, γνώριζε τους κινδύνους πυρκαγιάς όταν εγκαταστάθηκε. Ζούσε προηγουμένως στην Πασαντίνα και εξεπλάγη που η State Farm, η τότε ασφαλιστική της εταιρεία, δεν θα της πρόσφερε την κάλυψη στην Αλτάδενα. Επέλεξε το Mercury επειδή ήταν η φθηνότερη επιλογή και σκεφτόταν να επιδιώξει ακόμη πιο ισχυρή κάλυψη.
«Θα μπορούσα να με είχαν πέσει όταν έπεσαν ο Κρις. Ο καθένας μας θα μπορούσε να είναι ανά πάσα στιγμή. Είναι απλά τύχη, πραγματικά. Δεν είναι τίποτα που έκανα ή δεν έκανα», είπε ο Hamlin, έκπληκτος από τη σύγκριση. «Είχα τους ίδιους παράγοντες κινδύνου με όλους τους άλλους».
Ο Stephen Collier, καθηγητής πολεοδομικού σχεδιασμού στο Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνια, στο Μπέρκλεϋ, είπε ότι η φαινομενικά τυχαία φύση του ποιος απορρίπτεται και πότε έχει μεγάλη σχέση με τα περίπλοκα μοντέλα κινδύνου των ασφαλιστικών εταιρειών.
«Όλοι προσπαθούν να διαχειριστούν την έκθεσή τους», είπε ο Collier. “Αν σκέφτεστε για τις πυρκαγιές, δεν θέλετε συγκεντρωμένη έκθεση.”
Ο Wilson είπε ότι η SafeCo ζήτησε επιθεώρηση της περιουσίας του πριν αποφασίσει να μην ανανεώσει το συμβόλαιό του. Πανικοβλημένος, προσπάθησε ανεπιτυχώς να διαπραγματευτεί μαζί τους, προσφέροντας να καθαρίσει τις βούρτσες, να κόψει δέντρα κοντά στην οροφή και άλλες προσπάθειες μετριασμού της πυρκαγιάς.
Ο Wilson ψώνιζε επιθετικά με τον ασφαλιστικό του πράκτορα, αλλά χωρίς αποτέλεσμα, και παραιτήθηκε από το FAIR Plan, υποθέτοντας ότι τελικά θα έβρισκε ξανά ιδιωτική ασφάλιση.
Υπήρχε και ένα άλλο αλίευμα: ο Wilson είπε ότι δεν μπορούσε να λάβει ολοκληρωμένη κάλυψη κόστους αντικατάστασης στο σχέδιο FAIR επειδή η στέγη του ήταν πολύ παλιά. Αντίθετα, κατέληξε σε αυτό που είναι γνωστό ως κάλυψη «πραγματικής αξίας μετρητών», η οποία περιορίζει σε μεγάλο βαθμό την πληρωμή με βάση τη φυσική απόσβεση αυτού που χάθηκε.
«Μιλάμε για εκατοντάδες χιλιάδες δολάρια και αυτό είναι πολύ, πολύ οδυνηρό», είπε ο Bach των United Policyholders.
Ένα ανασφάλιστο μέλλον
Επικαλούμενοι τους αυξανόμενους κινδύνους πυρκαγιάς και άλλα προβλήματα, επτά από τις 12 κορυφαίες ασφαλιστικές εταιρείες είτε διέκοψαν είτε περιόρισαν τις νέες δραστηριότητές τους στην Καλιφόρνια το 2023. Οι κρατικοί κανονισμοί δίνουν στους ασφαλιστές μεγαλύτερη ελευθερία να αυξήσουν τα ασφάλιστρα με αντάλλαγμα την έκδοση συμβολαίων σε τομείς υψηλού κινδύνου, συμπεριλαμβανομένης της εξέτασης της κλιματικής αλλαγής στα ασφάλιστρα και της μετακύλισης του κόστους της αντασφάλισης στους καταναλωτές.
Αλλά αυτές είναι μόνο βραχυπρόθεσμες λύσεις, είπε ο Ντέιβ Τζόουνς, επίτροπος ασφάλισης της Καλιφόρνια από το 2011 έως το 2018. Υπέδειξε τη Φλόριντα, όπου οι αξιωματούχοι «έκαναν ό,τι ζήτησαν οι ασφαλιστές από την Καλιφόρνια», αλλά απέδωσαν μικρή επιτυχία.
«Βαδίζουμε σταθερά προς ένα μέλλον που δεν μπορεί να ασφαλιστεί στις Ηνωμένες Πολιτείες επειδή δεν κάνουμε αρκετά γρήγορα για να αντιμετωπίσουμε την υποκείμενη αιτία, που είναι η κλιματική αλλαγή», είπε ο Τζόουνς.
Εάν οι κυβερνήσεις δεν αναλάβουν το οικονομικό βάρος των σοβαρών προσπαθειών μετριασμού, το τίμημα του κινδύνου πυρκαγιάς στην Καλιφόρνια θα παραμείνει άνισο και θα αφεθεί στους ιδιοκτήτες σπιτιού, δήλωσε ο Collier του UC Berkeley. Αυτό θα μπορούσε να είναι οι υποασφαλισμένοι – όπως ο Wilson – που καταπίνουν τις προσωπικές τους απώλειες, ή όλοι οι ιδιοκτήτες κατοικιών στην Καλιφόρνια συλλογικά επιβαρυμένοι με αυξημένα ασφάλιστρα, ή και τα δύο. Η State Farm, η μεγαλύτερη ασφαλιστική εταιρεία της Καλιφόρνια, αυτή την εβδομάδα προέτρεψε την πολιτεία να εγκρίνει έκτακτη αύξηση των επιτοκίων κατά 22% για τα συμβόλαια ιδιοκτητών σπιτιού ξεκινώντας από τον Μάιο, αφού διεκπεραίωσε σχεδόν 8.700 αξιώσεις και πλήρωσε πάνω από 1 δισεκατομμύριο δολάρια σε ασφαλισμένους για τις πυρκαγιές του Λος Άντζελες.
«Υπάρχει τεράστιος κίνδυνος στο σύστημα και υπάρχει μεγάλο ερώτημα ποιος θα πληρώσει για αυτό», είπε ο Collier.
Ο Wilson αναμένει ότι θα πρέπει να πάρει δάνεια για να ξαναχτίσει. Σκέφτεται να συμμετάσχει σε μήνυση κατά της Νότιας Καλιφόρνιας Edison που ισχυρίζεται ότι ο εξοπλισμός της εταιρείας κοινής ωφελείας πυροδότησε τη φλόγα, με την ελπίδα να λάβει χρήματα διακανονισμού.
Αλλά με ένα μωρό καθ’ οδόν, ο Wilson είπε ότι δεν μπορεί να καταλαβαίνει ότι ζει σε κενό για το FAIR Plan για πάντα και σκέφτεται να φύγει από την Καλιφόρνια εάν η ιδιωτική ασφάλιση παραμείνει απρόσιτη.
«Δεν θέλω να είμαι προετοιμασμένος να χάσω τα πάντα ξανά», είπε ο Wilson. «Κόλλησα να πληρώνω για μια ασφάλεια που δεν καλύπτει τίποτα. Δεν θέλετε να ζείτε σε μια επικίνδυνη περιοχή. Δεν έχετε το δίχτυ ασφαλείας».
www.insurancejournal.com
