Σάββατο, Απρίλιος 17 2021

Ο διαφαινόμενος πληθωρισμός και οι επιπτώσεις του

Του Κωνσταντίνου Αριτζή, Διευθύνοντος Συμβούλου Premium Capital α.ε

Τι κοινό έχουν η Βραζιλία, η Τουρκία και η Ρωσία; Εκτός της κατάταξής τους στις αναδυόμενες αγορές, την τελευταία εβδομάδα οι κεντρικές τράπεζες των τριών χωρών προχώρησαν σε αύξηση επιτοκίων με βασικό επιχείρημα τις πληθωριστικές πιέσεις. Κάτι που παραδέχθηκε πρόσφατα και ο Jerome Powell διοικητής της Αμερικανικής κεντρικής τράπεζας επιλέγοντας όμως να κρατήσει αμετάβλητα τα επιτόκια τουλάχιστον μέχρι το 2023. Κοιτώντας όμως την αγορά των Αμερικανικών κρατικών ομολόγων και τη ραγδαία αύξηση των επιτοκίων αφουγκράζεται τη δυσπιστία ως προς τις δηλώσεις Powell καθώς και την ανησυχία των αγορών για την εξέλιξη του πληθωρισμού. Η στήλη θα αποπειραθεί σήμερα να προσμετρήσει τις επιπτώσεις της διαφαινόμενης ανόδου του στις κινητές αξίες καθώς και στην κοινωνική πραγματικότητα.

Είναι γνωστό και τεκμηριωμένο ότι κεντρικές τράπεζες και κυβερνήσεις ταυτόχρονα, επιδόθηκαν σε πρωτοφανείς μη συμβατικές κινήσεις προκειμένου να αντιμετωπίσουν τις επιπτώσεις της πανδημίας σε οικονομικό και κοινωνικό επίπεδο. Οι μεν κεντρικές τράπεζες τύπωσαν χρήμα για να αγοράσουν κρατικά και μη ομόλογα προκειμένου να δημιουργήσουν πρόσφορες νομισματικές συνθήκες για την ανάκαμψη από το οικονομικό σοκ της πανδημίας. Οι δε κυβερνήσεις επιδόθηκαν σε δανεισμό και επιδοτήσεις για να διατηρήσουν ακέραιο ως έναν βαθμό τον κοινωνικό ιστό και τα επίπεδα ανεργίας μέχρι να επανεκκινήσουν οι οικονομίες. Όταν όμως παρεμβαίνεις στην οικονομία με τέτοιου μεγέθους “ενέσεις” ρευστότητας σύντομα θα βρεθείς αντιμέτωπος με πληθωριστικές πιέσεις που θα ενταθούν με την επιτάχυνση της ανάκαμψης. Τόσο η FED όσο και η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα διαμηνύουν στις αγορές ότι οι αναμενόμενες πληθωριστικές πιέσεις θα είναι πρόσκαιρες, και ότι είναι διατεθειμένες να “ανεχθούν” υψηλότερο πληθωρισμό βραχυπρόθεσμα (πάνω από το όριο του 2%) προκειμένου να εδραιωθεί η οικονομική ανάκαμψη και να υποχωρήσει η ανεργία.

Με δεδομένη λοιπόν την αύξηση του πληθωρισμού στο εγγύς μέλλον, κάτι που είναι ήδη ορατό σε πληθώρα αξιών, αγαθών και υπηρεσιών, ας δούμε τις επιπτώσεις στις επενδυτικές αξίες και στην οικονομία γενικότερα. Όπως ανέφερα παραπάνω στο κομμάτι των Αμερικανικών κρατικών ομολόγων έχουμε δει μια ραγδαία άνοδο των επιτοκίων για τα 5ετή/10ετή/30ετή ομόλογα που διαπραγματεύονται πλέον σε επίπεδα προ πανδημίας. Το ίδιο ως έναν βαθμό παρατηρούμε και στα ομόλογα της Ευρωζώνης. Η αύξηση των επιτοκίων δημιουργεί όμως παρενέργειες στα χρηματιστήρια μετοχών αλλά και στην αγορά ακινήτων. Ο κατά κύριο λόγο δείκτης τεχνολογικών μετοχών NASDAQ στις Η.Π.Α έχει υποχωρήσει 10% τον τελευταίο μήνα με τα υψηλότερα επιτόκια των ομολόγων να λειτουργούν ως καταλύτης στην πτώση. Αντίστοιχα, για πρώτη φορά μετά από χρόνια, το κόστος δανεισμού των στεγαστικών δανείων στις Η.Π.Α ανέβηκε πάνω από το 3%. Με τη στεγαστική αγορά να αποτελεί την ατμομηχανή της οικονομικής ανάκαμψης η άνοδος του κόστους δανεισμού δημιουργεί αντίθετα αποτελέσματα. Το ίδιο συμβαίνει για τις επιχειρήσεις που χρηματοδοτούν τις δραστηριότητές τους. Δυστυχώς η κρίση του 2008 που οδήγησε σε νομισματικές παρεμβάσεις για τη δημιουργία “φθηνού” χρήματος έχει οδηγήσει σε εξάρτηση που είναι δύσκολο να αντιστραφεί χωρίς αρνητικές επιπτώσεις. Και το “φθηνό” χρήμα έχει επίσης οδηγήσει σε “φούσκες” αποτίμησης που κάποτε θα πρέπει να αποκατασταθούν.

Αν κάτι παραξένεψε αρκετό κόσμο το 2020 ήταν η ταυτόχρονη καθίζηση της πραγματικής οικονομίας με την παράλληλη άνοδο των κινητών αξιών. Με απλά λόγια όποιος είχε χρήματα για επενδύσεις αποκόμισε σημαντικές υπεραξίες το 2020 ανεξάρτητα από τις επενδυτικές του επιλογές (μετοχές, ομόλογα, εμπορεύματα κλπ). Η άνοδος των κινητών αξιών πυροδοτήθηκε από το άπλετο και φθηνό χρήμα που διοχετεύθηκε στην αγορά απουσία πληθωριστικών πιέσεων μέχρι πρόσφατα. Ο πληθωρισμός όμως είναι ο μεγαλύτερος εχθρός των ομολογιακών αγορών και όχι μόνο. Εντείνει τις κοινωνικές ανισότητες και δημιουργεί τριβές και εκρήξεις. Ρίξτε μια ματιά στη γειτονική Τουρκία για το κόστος του πληθωρισμού στην καθημερινότητα των πολιτών. Αν μπορείς να μετακυλήσεις το πληθωριστικό κόστος στον καταναλωτή ή να καρπωθείς επενδυτικές αποδόσεις είσαι στην πλευρά των κερδισμένων. Για την πλειοψηφία όμως μιας κοινωνίας λαβωμένης από την οικονομική κρίση ο πληθωρισμός λειτουργεί σαν αφαίμαξη του διαθέσιμου εισοδήματος. Συνέπεια οι κοινωνικές εντάσεις.

Κυνικά μεγάλη μερίδα του επενδυτικού κοινού αναμένει παρέμβαση των κεντρικών τραπεζών για την ανακοπή της ανοδικής πορείας των ομολογιακών αποδόσεων, δηλαδή επιστροφή στην πρότερη κατάσταση των ιδιαίτερα αρνητικών επιτοκίων (ονομαστικό επιτόκιο – πληθωρισμός). Όταν και εφόσον αυτό συμβεί το ράλι αξιών του 2020 θα επαναληφθεί. Ο κίνδυνος που προκύπτει είναι ότι απλά μετακυλύετε το πρόβλημα για το μέλλον με τη δημιουργία ακόμη μεγαλύτερων υπερβολών στις αποτιμήσεις (για παράδειγμα Bitcoin, Tesla). Τα πρωτοφανή δημοσιονομικά ελλείμματα σε συνδυασμό με την επεκτατική πολιτική των κεντρικών τραπεζών θα εντείνουν τις ήδη σημαντικές παρενέργειες στις αποτιμήσεις και θα δημιουργήσουν τις συνθήκες δυνητικού οικονομικού κραχ στο μέλλον.

Φοβάμαι ότι κυβερνήσεις και κεντρικές τράπεζες “βλέπουν το δένδρο αλλά χάνουν το δάσος”. Ενδιαφέρονται για το άμεσο μέλλον (οικονομική ανάκαμψη, δημιουργία θέσεων εργασίας) αδιαφορώντας για τις μεσοπρόθεσμες συνέπειες των πολιτικών τους. Άλλωστε αυτό θα είναι ένα πρόβλημα που θα κληθεί άλλος να διαχειριστεί στο μέλλον. Μια σύντομη ιστορική ματιά στο παρελθόν θα αναδείξει τον εφησυχασμό κορυφαίων οικονομολόγων της εποχής (Irving Fisher, John Maynard Keynes) πριν το οικονομικό κραχ του 1929. Είναι πιθανό η ιστορία να επαναληφθεί στη δεκαετία που διανύουμε. Χρειάζεται σύνεση και πειθαρχία. Αυτό που μας απασχολεί άμεσα είναι η επιστροφή στην κανονικότητα και η αποκατάσταση του τρόπου ζωής μας. Αυτό που θα μας απασχολήσει στο μέλλον είναι οι παρενέργειες των “πολιτικών” που μας οδήγησαν στην κανονικότητα. Ας χαρούμε λοιπόν το ορατό μέλλον αλλά ταυτόχρονα ας μην επαναπαυτούμε σε μια εικονική πραγματικότητα ψευδαισθήσεων.

Αναδημοσίευση από το περιοδικό INTERLIFE Magazine Μάρτιος 2021

Διαβάστε Ακόμα