Η πρόσφατη απόφαση του Αγγλικού Εμπορικού Δικαστηρίου στην υπόθεση Nord Stream AG v Lloyd’s Insurance Company S.A. & Others αναδεικνύεται σε μία από τις σημαντικότερες ασφαλιστικές υποθέσεις των τελευταίων ετών, καθώς συνδέει την ασφαλιστική κάλυψη μεγάλων υποδομών με τον γεωπολιτικό κίνδυνο, τις εξαιρέσεις πολέμου και την έννοια της αιτιώδους συνάφειας.

Το θέμα ανέδειξε με ανάρτησή του στο LinkedIn ο Αλέξης Κώτσαλος, Branch Manager στην Ace Gallagher Greece, επισημαίνοντας ότι πρόκειται για μία από τις πιο ενδιαφέρουσες ασφαλιστικές αποφάσεις που διάβασε πρόσφατα. Η υπόθεση αφορά τις εκρήξεις στους αγωγούς Nord Stream το 2022 και ασφαλιστική απαίτηση ύψους περίπου 580 εκατ. ευρώ, στο πλαίσιο ασφαλιστηρίων Offshore Operating All Risks. Σύμφωνα με το Reuters, η Nord Stream διεκδικούσε αποζημίωση σχεδόν 580 εκατ. ευρώ για τις ζημιές από τις εκρήξεις του Σεπτεμβρίου 2022.

Το βασικό ζήτημα που έθεσε ο κ. Κώτσαλος είναι ιδιαίτερα κρίσιμο για την ασφαλιστική και αντασφαλιστική αγορά: μπορεί να εφαρμοστεί η εξαίρεση πολέμου όταν δεν έχει ταυτοποιηθεί με βεβαιότητα ο δράστης της δολιοφθοράς;

Στην απόφασή του, το Δικαστήριο έκρινε ότι δεν ήταν απαραίτητο να προσδιοριστεί ποιος πραγματοποίησε την επίθεση. Το κρίσιμο στοιχείο ήταν εάν η ζημιά είχε επαρκή σύνδεση με τον πόλεμο Ρωσίας – Ουκρανίας. Η δικαστής Dame Clare Moulder DBE έκρινε ότι, ακόμη και υπό διαφορετικά πιθανά σενάρια για τον δράστη, ο πόλεμος θα αποτελούσε «σημαντική» αιτία των ενεργειών που οδήγησαν στη δολιοφθορά.

Η τελική κρίση του Δικαστηρίου ήταν ότι η ζημιά στους αγωγούς, τόσο οι ρήξεις όσο και η επιμέρους παραμόρφωση, προκλήθηκε άμεσα ή έμμεσα «από, μέσω ή συνεπεία πολέμου» και συνεπώς εξαιρείται από την κάλυψη βάσει του σχετικού όρου του ασφαλιστηρίου.

Γιατί ενδιαφέρει την ασφαλιστική αγορά

Η σημασία της υπόθεσης δεν περιορίζεται στο ύψος της απαίτησης. Αφορά τον τρόπο με τον οποίο ερμηνεύονται οι εξαιρέσεις σε σύνθετες ζημιές, ιδιαίτερα όταν εμπλέκονται κρίσιμες υποδομές, κρατικοί ή μη κρατικοί δρώντες, γεωπολιτικές εντάσεις και ασαφείς συνθήκες πρόκλησης της ζημιάς.

Όπως σημειώνει ο κ. Κώτσαλος στην ανάρτησή του, η απόφαση αποτελεί σημαντική υπενθύμιση για όσους δραστηριοποιούνται στην ασφάλιση, την αντασφάλιση, το underwriting, το insurance broking, τις αποζημιώσεις και τη νομική υποστήριξη ασφαλιστικών υποθέσεων. Σε τέτοιες περιπτώσεις, η έκβαση μίας απαίτησης δεν εξαρτάται μόνο από το γεγονός της ζημιάς, αλλά από την ακριβή διατύπωση των όρων, την ερμηνεία των εξαιρέσεων και το πώς αποδεικνύεται η αιτιώδης συνάφεια.

Η υπόθεση Nord Stream δείχνει επίσης ότι οι ασφαλιστικές καλύψεις που αφορούν μεγάλες ενεργειακές, βιομηχανικές ή τεχνολογικές υποδομές δεν μπορούν πλέον να εξετάζονται αποκομμένα από το διεθνές περιβάλλον. Ο γεωπολιτικός κίνδυνος, οι κυβερνοαπειλές, οι υβριδικές επιθέσεις και οι δολιοφθορές σε κρίσιμες υποδομές δημιουργούν ένα νέο πεδίο προκλήσεων για ασφαλιστές, αντασφαλιστές και συμβούλους κινδύνου.

Οι πηγές που παρέθεσε ο Αλέξης Κώτσαλος στην ανάρτησή του οδηγούν αφενός στο πλήρες σκεπτικό της απόφασης και αφετέρου σε σχετική κάλυψη του Reuters για την υπόθεση.

Η συζήτηση που ανοίγει η συγκεκριμένη απόφαση είναι ουσιαστική: σε μία εποχή όπου οι επιχειρηματικοί κίνδυνοι γίνονται ολοένα πιο σύνθετοι, η ασφαλιστική αγορά καλείται να επανεξετάζει όχι μόνο τα όρια και τις εξαιρέσεις των συμβολαίων, αλλά και τον τρόπο με τον οποίο εξηγεί στους πελάτες τις πραγματικές παραμέτρους της ασφαλιστικής προστασίας.