Μία από τις πλέον κρίσιμες εξελίξεις στη διασταύρωση τεχνολογίας, ευθύνης προϊόντος και ασφαλιστικής κάλυψης καταγράφεται στις ΗΠΑ, καθώς δικαστήριο του Delaware έκρινε ότι οι ασφαλιστικές εταιρείες της Meta Platforms δεν υπέχουν υποχρέωση υπεράσπισης (duty to defend) στην εκτεταμένη δικαστική διαμάχη που αφορά ισχυρισμούς περί εθισμού ανηλίκων στις πλατφόρμες Facebook και Instagram.

Ο δικαστής του Superior Court, Sheldon K. Rennie, αποφάνθηκε ότι οι σχετικές αγωγές δεν ενεργοποιούν την κάλυψη των συμβολαίων Γενικής Αστικής Ευθύνης (Commercial General Liability – CGL), καθώς οι ισχυρισμοί στρέφονται κατά εκ προθέσεως και συνειδητών επιχειρηματικών επιλογών σχεδιασμού και όχι κατά «ατυχημάτων» ή «περιστατικών» (occurrences) όπως απαιτεί η ασφαλιστική διατύπωση.

Η «Social Media Litigation» και το αντικείμενο των αγωγών

Χιλιάδες αγωγές έχουν κατατεθεί εκ μέρους ανηλίκων χρηστών, άνω των 1.000 σχολικών περιφερειών και 43 Πολιτειών των ΗΠΑ. Οι υποθέσεις έχουν ενοποιηθεί σε δύο κύριες διαδικασίες στην Καλιφόρνια, υπό την ονομασία “Social Media Litigation”.

Οι ενάγοντες υποστηρίζουν ότι η Meta σχεδίασε σκόπιμα αλγορίθμους και λειτουργίες στις πλατφόρμες της που ενισχύουν την εθιστική χρήση, προκαλώντας – μεταξύ άλλων – άγχος, κατάθλιψη και διατροφικές διαταραχές σε ανήλικους χρήστες.

Από την πλευρά της, η εταιρεία υποστήριξε ότι οι σχεδιαστικές επιλογές της δεν είχαν ως σκοπό την πρόκληση βλάβης, συνεπώς τα αποτελέσματα (όπως εθισμός ή ψυχικές διαταραχές) συνιστούν «ατύχημα» κατά την έννοια των ασφαλιστηρίων.

Η θέση των ασφαλιστών: Δεν απαιτείται πρόθεση πρόκλησης βλάβης

Μεταξύ των ασφαλιστών που προσέφυγαν στο Delaware – πολιτεία σύστασης της Meta – περιλαμβάνονται οι The Hartford και Chubb, καθώς και περισσότερες από 20 ακόμη εταιρείες.

Οι ασφαλιστές ζήτησαν διαγνωστική απόφαση (declaratory judgment) ότι δεν υπέχουν υποχρέωση υπεράσπισης, υποστηρίζοντας ότι:

• Οι αγωγές δεν χρειάζεται να αποδεικνύουν πρόθεση πρόκλησης ζημίας.

• Αρκεί ότι η Meta ενήργησε εκούσια ως προς τον σχεδιασμό και την εφαρμογή των επίμαχων λειτουργιών.

• Η ζημία, σύμφωνα με τους ισχυρισμούς, απορρέει άμεσα από συνειδητές επιχειρηματικές επιλογές.

Κατά συνέπεια, δεν πληρούται το βασικό προαπαιτούμενο της κάλυψης CGL περί «ατυχήματος».

Η κρίση του δικαστηρίου: Το “duty to defend” κρίνεται από το περιεχόμενο της αγωγής

Ο δικαστής Rennie συμφώνησε με τους ασφαλιστές, επισημαίνοντας ότι ακόμη και αν οι ισχυρισμοί εξεταστούν «υπό το πρίσμα αμέλειας», το περιγραφόμενο πλαίσιο αφορά εκ προθέσεως πράξεις και όχι τυχαία συμβάντα.

Ιδιαίτερη σημασία έχει το σκεπτικό ότι:

• Η αξιολόγηση της υποχρέωσης υπεράσπισης γίνεται αποκλειστικά βάσει του περιεχομένου των αγωγών (four corners rule).

• Δεν απαιτείται δικαστική διερεύνηση της πραγματικής πρόθεσης της Meta στο παρόν στάδιο.

• Δεν υφίσταται ουσιαστική «επικάλυψη» με τα πραγματικά ζητήματα που θα κριθούν στην Καλιφόρνια.

Η απόφαση αφορά αποκλειστικά την υποχρέωση υπεράσπισης και όχι την τελική υποχρέωση αποζημίωσης (duty to indemnify), η οποία ενδέχεται να εξεταστεί μεταγενέστερα και να απαιτήσει αποδεικτική διαδικασία.

Το ζήτημα της αναστολής και η θέση του δικαστηρίου

Η Meta είχε ζητήσει την αναστολή ή απόρριψη της διαδικασίας κάλυψης, επικαλούμενη το δίκαιο της Καλιφόρνιας, σύμφωνα με το οποίο υποθέσεις κάλυψης αναστέλλονται όταν εξαρτώνται από πραγματικά ζητήματα που θα κριθούν στην κύρια δίκη.

Το δικαστήριο απέρριψε τον ισχυρισμό, κρίνοντας ότι:

• Δεν προβαίνει σε ουσιαστικές διαπιστώσεις περί πρόθεσης, γνώσης ή αιτιώδους συνάφειας.

• Η άμεση κρίση περί duty to defend είναι θεμιτή.

• Η αναστολή θα ζημίωνε τους ασφαλιστές, υποχρεώνοντάς τους να χρηματοδοτούν υπεράσπιση χωρίς νομική υποχρέωση.

Όπως σημειώνεται χαρακτηριστικά, η υποχρέωση υπεράσπισης πρέπει να κρίνεται «κατά την έναρξη της υπόθεσης» – όπως ο ασφαλισμένος δικαιούται άμεση άμυνα όταν υπάρχει πιθανότητα κάλυψης, έτσι και ο ασφαλιστής δικαιούται άμεση απαλλαγή όταν αυτή δεν υφίσταται.