Αυτά είναι μερικά μόνο από τα ευρήματα της πανελλαδικής έρευνας «Νέοι και Εργασία 2025» που παρουσίασε το Ινστιτούτο Εργασίας της Γενικής Συνομοσπονδίας Εργατών Ελλάδας (ΙΝΕ/ΓΣΕΕ), σε συνεργασία με την εταιρεία ALCO. Σκοπός της έρευνας να εξεταστεί η στάση της Gen Z (νέοι έως 29 ετών) απέναντι στην εργασία, την εκπαίδευση και το μέλλον.
Σύμφωνα με σχετική ανακοίνωση της ΓΣΕΕ, η έρευνα διενεργήθηκε τον Οκτώβριο του 2025 σε πανελλαδικό δείγμα 1500 εργαζομένων νέων και σκιαγραφεί «μια γενιά που εργάζεται, που διεκδικεί αξιοπρέπεια και προοπτική μέσα σε ένα περιβάλλον επισφάλειας και εξάντλησης».
Ι. Οικονομική εξάντληση και αδυναμία αυτονομίας
Πέρα από τα προαναφερθέντα ευρήματα σχετικά με το μικρό ποσοστό των εργαζόμενων νέων που καταφέρνουν να ζουν μόνοι ή/και να συμβάλλουν οικονομικά στα έξοδα του σπιτιού, ένα ακόμη αποκαλυπτικό στοιχείο είναι πως 7 στους 10 νέους δηλώνουν ότι το εισόδημά τους δεν επαρκεί για τις βασικές τους ανάγκες. Ταυτόχρονα, το 62% αναγνωρίζει ότι δεν μπορεί να «σπάσει» την οικονομική εξάρτηση από τους γονείς.
Σύμφωνα με την έρευνα, «το φαινόμενο συνδέεται με χαμηλούς μισθούς, ακριβή στέγαση και κοινωνικό κράτος που χρειάζεται ενίσχυση. Η οικονομική αυτονομία μετατίθεται χρονικά και μαζί της καθυστερεί η μετάβαση στην ενήλικη ζωή: δημιουργία νοικοκυριού, οικογένειας ή επαγγελματικής ταυτότητας. Πρόκειται για μια γενιά που εργάζεται χωρίς να μπορεί να ζήσει ανεξάρτητα, εγκλωβισμένη ανάμεσα στην απασχόληση και στην προσπάθεια αυτονόμησης».
ΙΙ. Απασχόληση και σπουδές: Δύο παράλληλοι δρόμοι χωρίς σημείο επαφής
Σύμφωνα με τα ευρήματα της έρευνας, είναι σαφές ότι ανάμεσα στις σπουδές και την αγορά εργασίας υπάρχει ένα χάσμα, το οποίο – όπως μάλιστα τονίζεται στη σχετική ανακοίνωση – δεν αποτυπώνει μόνο μία θεσμική ασυνέχεια, αλλά και την «ανωριμότητα» του παραγωγικού συστήματος και των επιχειρήσεων να απορροφήσουν το ανθρώπινο δυναμικό νέας γενιάς.
Σχεδόν 4 στους 10 νέους (38%) δηλώνουν ότι οι σπουδές τους δεν σχετίζονται με το επάγγελμα που τελικά ακολούθησαν, ενώ το 49% απαντά πως η εκπαίδευσή του δεν του προσέφερε επαρκή προετοιμασία για την αγορά εργασίας.
Σχεδόν 9 στους 10 (86%) δηλώνουν την επιθυμία για συνεχή μάθηση και επανακατάρτιση, ενώ παράλληλα το 65% δηλώνει ότι αισθάνεται μεγάλη επάρκεια σε ό,τι αφορά τις αναγκαίες ψηφιακές δεξιότητές του στην εργασία.
«Η ελληνική αγορά εργασίας παραμένει χαμηλής οργανωσιακής και τεχνολογικής πυκνότητας, με αποτέλεσμα να μην μπορεί να αξιοποιήσει τις γνώσεις, τις ψηφιακές δεξιότητες και τη δημιουργικότητα των νέων αποφοίτων. Η αποσύνδεση της απασχόλησης από τη γνώση οδηγεί στη διπλή παγίδα της υποαπασχόλησης και της απογοήτευσης: η Generation Z είναι η πιο μορφωμένη, αλλά και η λιγότερο ενταγμένη γενιά στην παραγωγή υψηλής προστιθέμενης αξίας», επισημαίνεται στην έρευνα.
ΙΙΙ. Εργασιακή καθημερινότητα: Άγχος, πίεση και εξάντληση
Με βάση τα στοιχεία της έρευνας, «η Generation Z εισέρχεται σε έναν κόσμο εργασίας που μεταθέτει τη φροντίδα και την ψυχική ανθεκτικότητα στο άτομο. Η πίεση της απόδοσης, τα διευρυμένα ωράρια και η μειωμένη συλλογική προστασία οδηγούν σε διάχυτο burnout και ψυχική κόπωση».
Πράγματι, το 62% των ερωτηθέντων αναφέρει ότι η εργασία του επηρεάζει αρνητικά την προσωπική του ζωή, ενώ το 60% τονίζει πως βιώνει εξουθένωση στην εργασία του και το 46% αισθάνεται ότι η δουλειά του επιβαρύνει την υγεία ή τον ύπνο του.
Η θετική ισορροπία ζωής-εργασίας καταγράφεται ιδιαίτερα χαμηλά στο 21%.
Παράλληλα, η συνολική ικανοποίηση από την εργασία κυμαίνεται στο 35%, ενώ άγχος-στρες δηλώνει ότι αντιμετωπίζει το 53%.
«Η άποψή τους για έλλειψη προσωπικού χρόνου και η θόλωση των ορίων μεταξύ εργασίας και προσωπική ζωής συνθέτουν ένα νέο είδος εργασιακής αποξένωσης. Οι νέοι εργάζονται περισσότερο, αλλά νιώθουν λιγότερο συνδεδεμένοι με αυτό που κάνουν. Η ποιότητα της εργασίας μετατρέπεται έτσι σε κρίσιμο παράγοντα ψυχικής υγείας», αναφέρεται στην έρευνα.
IV. Αξίες και στάσεις απέναντι στην εργασία
Για το 70% των ερωτηθέντων, η ψυχική υγεία προηγείται της οικονομικής ασφάλειας, ενώ για το 73% η εργασία οφείλει να έχει νόημα και πέρα από την αμοιβή.
Παράλληλα, σχεδόν 5 στους 10 (47%) θεωρούν την εργασία καταλυτικό παράγοντα διαμόρφωσης της ταυτότητάς τους και πηγή αυτοεκτίμησης.
Σημαντικό, σε αυτό το πλαίσιο, θεωρείται και η εργασία να εκφράζει το άτομο και τις ανησυχίες του, αφού το 44% απαντά ότι δεν θα δίσταζε να αλλάξει δουλειά ακόμη κι αν αυτό θα σήμαινε πως θα έχανε το εισόδημά του.
Ωστόσο, μόλις το 36% αισθάνεται πως η εργασία του τού επιτρέπει να αναπτύσσει πρωτοβουλίες και να εκφράζει ιδέες, ενώ η δημιουργικότητα στην εργασία αναγνωρίζεται και επιβραβεύεται μόνο σε ποσοστό 24%.
Παράλληλα, 7 στους 10 (72%) δηλώνουν ότι επιθυμούν να εργάζονται σε επιχειρήσεις που σέβονται το περιβάλλον και την κοινωνία. Από την άλλη, όμως, το 65% θα δεχόταν να δουλεύει «μαύρα» εάν δεν είχε άλλη επιλογή.
Σύμφωνα με την έρευνα, «η Generation Z εισάγει ένα νέο αξιακό παράδειγμα εργασίας. Προτάσσει την αυθεντικότητα, τη δημιουργικότητα και τη συναισθηματική ισορροπία. Η εργασία χάνει τον χαρακτήρα της απλής επιβίωσης και μετατρέπεται σε χώρο αυτοπροσδιορισμού, αλλά υπό όρους που η ελληνική αγορά δεν προσφέρει. Η αποδοχή άτυπης-“μαύρης” εργασίας, παρά τις αξίες αυτές, δείχνει το βάθος της ανασφάλειας και την ανάγκη επιβίωσης».
V. Απαξίωση θεσμών και συλλογικής δράσης
Η εμπιστοσύνη στους κρατικούς θεσμούς προστασίας είναι εξαιρετικά χαμηλή, με 15% να δηλώνει την εμπιστοσύνη του σε αυτό, ενώ το 65% δηλώνει ότι δεν τους εμπιστεύεται.
Ενδεικτικό αυτού είναι πως μόλις το 30% αναφέρει ότι υπάρχει ενεργό σωματείο ή συνδικαλιστική εκπροσώπηση στον χώρο εργασίας του.
Όσο για αυτούς που έχουν συμμετάσχει σε απεργία ή άλλη συλλογική κινητοποίηση, το ποσοστό αγγίζει το 36%, ενώ το 67% σημειώνει ότι θα συμμετείχε σε απεργία, αν θεωρούσε δίκαιο το αίτημα. Ένα εξίσου υψηλό ποσοστό θεωρεί ότι η συλλογική δράση μπορεί να βελτιώσει τις συνθήκες εργασίας.
«Τα ευρήματα δείχνουν μια γενιά με χαμηλή εμπιστοσύνη, αλλά υψηλή διαθεσιμότητα για δράση. Παρότι η Generation Z εμφανίζεται επιφυλακτική απέναντι στους θεσμούς προστασίας και τη συνδικαλιστική εκπροσώπηση, δεν απορρίπτει τη συλλογική οργάνωση ως αξία. Έχει υψηλή προθυμία συμμετοχής σε συλλογικές δράσεις αρκεί να αισθανθούν ότι τα αιτήματά τους αφορούν και είναι δίκαια», τονίζεται στην έρευνα.
VI. Προοπτικές και μέλλον
«Η Generation Z δεν διεκδικεί απλά μια δουλειά, επιζητά ένα μέλλον με νόημα και δικαιοσύνη», αναφέρεται στην έρευνα, καθώς το 72% των νέων εργαζομένων δηλώνει ότι δεν διαβλέπει επαγγελματικές προοπτικές στη χώρα και μόνο το 9% δηλώνει ικανοποιημένο από τις επαγγελματικές του προοπτικές.
Ως εκ τούτου, το 46% δηλώνει το ενδιαφέρον του να εργαστεί στο εξωτερικό και το 79% πιστεύει πως η γενιά των γονιών του έζησε καλύτερες εργασιακές και κοινωνικές συνθήκες.
Εν τω μεταξύ, το 65% πιστεύει ότι δεν είναι εφικτό να δημιουργήσει οικογένεια με τις παρούσες συνθήκες εργασίας του.
Παράλληλα, το 53% δηλώνει ότι αισθάνεται άνετα στην εργασία του, αλλά και γενικότερα με την Τεχνητή Νοημοσύνη.
Όπως σημειώνεται στην ανακοίνωση, «τα δεδομένα σκιαγραφούν μια γενιά με περιορισμένη εμπιστοσύνη στο παρόν και συγκρατημένη πίστη στο μέλλον. Η χαμηλή ικανοποίηση από τις επαγγελματικές προοπτικές και η έντονη διάθεση μετανάστευσης αποτυπώνουν ένα συναισθηματικό και επαγγελματικό ρήγμα ανάμεσα στους νέους και στην ελληνική αγορά εργασίας.»
Παράλληλα, αναδεικνύεται η εξοικείωση προς την Τεχνητή Νοημοσύνη, δείχνοντας μια γενιά που κατανοεί τις αλλαγές, αλλά ανησυχεί ότι δεν θα επωφεληθεί από αυτές.
Τέλος, η αδυναμία συγκρότησης οικογένειας, υπό τις παρούσες εργασιακές συνθήκες, αποκαλύπτει πως η επισφάλεια δεν περιορίζεται στο επαγγελματικό επίπεδο, κινδυνεύοντας να μετατρέψει την αβεβαιότητα σε σταθερά ζωής.
Η έρευνα αποτυπώνει μια νέα κοινωνική και εργασιακή συνθήκη: μια γενιά μορφωμένη, ευαίσθητη και αξιακά ώριμη, που, όμως, ζει μέσα σε καθεστώς χαμηλών προσδοκιών και δομικής αβεβαιότητας.
Η προοπτική ενός νέου brain drain αναδεικνύεται ως πιθανότητα, καταλήγει η έρευνα, για να προσθέσει ότι χωρίς αναβάθμιση των μισθών, ενίσχυση της σταθερότητας, ανασυγκρότηση της συλλογικής προστασίας και επένδυση στην ψυχική υγεία και στη μάθηση, καμία πολιτική brain regain δεν μπορεί να πετύχει.
