Αρθρο του Νίκου Γεωργόπουλου, Digital Risk Insurance Broker, Cyber Risk Strategist.
Αναδημοσίευση απο τον προσωπικό του λογαριασμό στο Linkedin
Οι πρόσφατες καινοτομίες στην ψηφιακή τεχνολογία έχουν οδηγήσει σε αυτό που πολλοί αναφέρονται ως η Τέταρτη Βιομηχανική Επανάσταση. Αυτή η νέα εποχή, η οποία ορίζεται από την εξέλιξη της Τεχνητής Νοημοσύνης (AI), την αυξημένη συνδεσιμότητα για τη συλλογή και την κοινή χρήση πληροφοριών, και τις νέες στρατηγικές βιομηχανίες, μεταβάλλει ριζικά το οικονομικό τοπίο.
Το Cambridge Centre for Risk Studies (Κέντρο Μελετών Κινδύνου του Κέιμπριτζ) έχει αναπτύξει μια ταξινόμηση για τους κινδύνους της ψηφιακής τεχνολογίας, προσδιορίζοντας τρία κύρια θέματα κοινωνικοοικονομικών αλλαγών που οδηγούν σε νέες ευκαιρίες, αλλά και σε πρωτοφανείς κινδύνους για τις επιχειρήσεις και τις κυβερνήσεις. Αυτά τα τρία θέματα αποτελούν τον πυρήνα των τεχνολογικών κινδύνων του μέλλοντος:
Κίνδυνος από την AI και την Αυτοματοποίηση
Η Τεχνητή Νοημοσύνη (AI) και η ρομποτική βοηθούν στην αυτοματοποίηση και την μείωση του κόστους εργασίας.
Ενώ η AI αντιμετωπίζεται συχνά ως ένα εργαλείο που ενισχύει τις ανθρώπινες ικανότητες, αναλαμβάνοντας επικίνδυνα ή κουραστικά καθήκοντα, η βασική ανησυχία για τις επιχειρήσεις και την οικονομία προέρχεται από την αυτοματοποίηση. Οι μελέτες εκτιμούν ότι ένα μεγάλο ποσοστό θέσεων εργασίας μπορεί να κινδυνεύει από την αυτοματοποίηση των εργασιών.
Ο κοινωνικοοικονομικός αντίκτυπος της απώλειας θέσεων εργασίας επικεντρώνεται στην εμβάθυνση της ανισότητας. Σε αντίθεση με προηγούμενες βιομηχανικές επαναστάσεις όπου η εκτόπιση επικεντρωνόταν σε χαμηλών δεξιοτήτων επαγγέλματα, στην Τέταρτη Βιομηχανική Επανάσταση, η AI είναι ικανή να αυτοματοποιήσει καθήκοντα σε οποιαδήποτε επαγγελματική κατηγορία. Αυτό απειλεί να μειώσει επικίνδυνα τις θέσεις εργασίας μεσαίου εισοδήματος, όπως διαχειριστές, νομικοί βοηθοί και λογιστές. Εάν η αυτοματοποίηση οδηγήσει σε χαμηλότερη ζήτηση και μισθούς, μπορεί να προκληθεί μείωση των καταναλωτικών δαπανών, οδηγώντας ενδεχομένως σε αποπληθωρισμό.
Κίνδυνοι Αυξημένης Συνδεσιμότητας και Ασφάλειας
Η αυξανόμενη διασύνδεση, η οποία τροφοδοτεί τόσο τη δύναμη της AI όσο και την αποδοτικότητα των αλυσίδων εφοδιασμού, αυξάνει παράλληλα τον κίνδυνο κυβερνοεπιθέσεων σε βασικά δίκτυα. Η ευρεία εφαρμογή της AI, της ρομποτικής και των ημιαγωγών σε ένα ευρύτερο φάσμα καταναλωτικών προϊόντων και βασικών υπηρεσιών εκθέτει άτομα, οργανισμούς και χώρες σε περισσότερες ευπάθειες.
Η ψηφιοποίηση των επιχειρηματικών δραστηριοτήτων καθιστά τις κριτικές υποδομές (Critical Infrastructure), όπως τα εθνικά δίκτυα ηλεκτροδότησης, τα συστήματα ύδρευσης, τα συστήματα μεταφορών και τα κέντρα δεδομένων, όλο και πιο ευάλωτα. Τα κέντρα δεδομένων, για παράδειγμα, έχουν καταστεί μέρος της κρίσιμης υποδομής ενός έθνους λόγω της αυξανόμενης ψηφιοποίησης των υπηρεσιών και του ρόλου τους στην υποστήριξη της τεχνολογικής καινοτομίας. Ωστόσο, η αυξημένη συνδεσιμότητα δημιουργεί περισσότερα σημεία ευπάθειας και κρίσιμα σημεία επιβράδυνσης διαδικασιών (bottlenecks) για κυβερνοεπιθέσεις.
Πέρα από τους οικονομικούς κινδύνους (απώλεια αξίας, παραβίαση δεδομένων), οι κυβερνοεπιθέσεις γίνονται όλο και περισσότερο εργαλείο υβριδικού πολέμου και κρατικής χορηγίας (state-sponsored attacks) για την επίτευξη στόχων εθνικής ασφάλειας στο πλαίσιο της γεωπολιτικής.
Βιομηχανία και Γεωπολιτική
Οι βιομηχανικές επαναστάσεις ορίζονται από καινοτομίες που αναδιαμορφώνουν τις παγκόσμιες αγορές. Στην τρέχουσα επανάσταση, οι ημιαγωγοί (semiconductors) αποτελούν τη βάση των καινοτομιών στην ψηφιακή τεχνολογία. Λόγω της ευρείας χρήσης τους, από στρατιωτικό υλικό έως προσωπικούς υπολογιστές και αυτοκίνητα, έχουν γίνει βασικό στρατηγικό προϊόν στο επίκεντρο των γεωπολιτικών εντάσεων.
Η στρατηγική σημασία αυτών των προϊόντων οδηγεί στην αναδιοργάνωση της γεωπολιτικής, εστιάζοντας στην επιστροφή (onshoring ή reshoring) της παραγωγής στρατηγικών προϊόντων. Οι χώρες επιδιώκουν να διατηρήσουν την κυριότητα και την ανεξαρτησία τους στον τομέα των ημιαγωγών.
Αυτό δημιουργεί τρεις κύριους κινδύνους:
- Διακοπές στην εφοδιαστική αλυσίδα: Η ανάγκη για διαφοροποίηση των αλυσίδων εφοδιασμού μειώνει τον κίνδυνο ελέγχου από μία χώρα (π.χ., τον έλεγχο της Κίνας σε κρίσιμα ορυκτά), αλλά παράλληλα δημιουργεί μεγαλύτερα δίκτυα με κίνδυνο εμφράξεων.
- Εθνική βιομηχανική πολιτική: Η αυξανόμενη χρήση της συντονισμένης εθνικής βιομηχανικής πολιτικής για την ενίσχυση της στρατηγικής αυτονομίας μπορεί να οδηγήσει σε στρεβλώσεις της αγοράς, ευνοώντας ορισμένες εταιρείες εις βάρος άλλων .
- Σημαντικές επιπτώσεις σε οικονομικούς Τομείς: Οι διακοπές στην αλυσίδα εφοδιασμού των ημιαγωγών έχουν σημαντικό αντίκτυπο σε άλλους οικονομικούς τομείς. Για παράδειγμα, οι ελλείψεις ημιαγωγών το 2021 και 2022 κόστισαν στη βιομηχανία αυτοκινήτων περίπου 500 δισεκατομμύρια USD παγκοσμίως σε πωλήσεις.
Συμπέρασμα
Οι τεχνολογικοί κίνδυνοι του μέλλοντος εκτείνονται σε τρία αλληλένδετα μέτωπα: την αναδιανομή του εισοδήματος και την ανισότητα λόγω της AI και της αυτοματοποίησης, την ευπάθεια σε κυβερνοεπιθέσεις λόγω της αυξημένης συνδεσιμότητας, και τις γεωπολιτικές εντάσεις γύρω από τις στρατηγικές βιομηχανίες, όπως οι ημιαγωγοί. Η κατανόηση αυτών των τριών θεμάτων είναι ζωτικής σημασίας για την αξιολόγηση της αβεβαιότητας και των κινδύνων που επιφέρει η νέα εποχή της ψηφιακής τεχνολογίας.
