Προς ολοκλήρωση οδηγείται το πρόγραμμα των δωρεάν απογευματινών χειρουργείων, καθώς λήγει η χρηματοδότησή του από το Ταμείο Ανάκαμψης. Η παρέμβαση είχε σχεδιαστεί με στόχο την ταχύτερη αποσυμφόρηση της λίστας αναμονής των τακτικών πρωινών χειρουργείων, ωστόσο η συμμετοχή των ασθενών παρέμεινε χαμηλότερη από τις αρχικές εκτιμήσεις.
Σύμφωνα με τα διαθέσιμα στοιχεία, έως τον προηγούμενο μήνα 19.799 πολίτες είχαν υποβληθεί δωρεάν σε απογευματινά χειρουργεία. Ο αριθμός αυτός απέχει σημαντικά από τον αρχικό σχεδιασμό, καθώς κατά την έναρξη του προγράμματος, στο τέλος του 2024, οι δωρεάν χειρουργικές πράξεις που υπολογίζονταν ανέρχονταν περίπου στις 37.000.
Οι ιδιωτικές κλινικές που συμμετείχαν στο πρόγραμμα μέσω voucher έχουν ενημερωθεί ότι θα αποζημιωθούν για τους ασθενείς που θα χειρουργηθούν και θα λάβουν εξιτήριο έως τις 30 Ιουνίου.
Η χαμηλή ανταπόκριση των ασθενών
Ένας από τους βασικούς λόγους για τους οποίους το πρόγραμμα δεν κινήθηκε με την αναμενόμενη δυναμική φαίνεται να σχετίζεται με τη σχέση εμπιστοσύνης μεταξύ ασθενών και θεραπόντων ιατρών.
Στην πράξη, πολλοί πολίτες που βρίσκονταν ήδη σε λίστα αναμονής σε δημόσιο νοσοκομείο ενημερώθηκαν ότι μπορούσαν να χειρουργηθούν ταχύτερα σε ιδιωτική μονάδα, αλλά από διαφορετική ιατρική ομάδα. Σε αρκετές περιπτώσεις, οι ασθενείς φέρεται να προτίμησαν να περιμένουν τον γιατρό που ήδη τους παρακολουθούσε, θεωρώντας ότι η συνέχεια στη θεραπευτική σχέση προσφέρει μεγαλύτερη ασφάλεια.
Το ζήτημα αυτό αναδεικνύει ένα κρίσιμο στοιχείο για τον τρόπο με τον οποίο λειτουργεί η υγειονομική φροντίδα: η ταχύτητα πρόσβασης είναι σημαντική, αλλά δεν είναι ο μοναδικός παράγοντας στην απόφαση ενός ασθενούς. Η εμπιστοσύνη στον γιατρό και η αίσθηση συνέχειας στην παρακολούθηση παραμένουν καθοριστικές.
Οι καταγγελίες για τη λίστα αναμονής
Παράλληλα, έχουν διατυπωθεί καταγγελίες σύμφωνα με τις οποίες η μείωση της λίστας αναμονής στο Εθνικό Σύστημα Υγείας μπορεί να εμφανίζεται τεχνητά μεγαλύτερη, καθώς ασθενείς που αρνήθηκαν να χειρουργηθούν δωρεάν σε ιδιωτική μονάδα από διαφορετική ιατρική ομάδα φέρονται να διαγράφονται από την επίσημη λίστα.
Το ζήτημα αυτό, εφόσον επιβεβαιωθεί, αποκτά ιδιαίτερη σημασία, καθώς η αξιόπιστη αποτύπωση των αναμονών αποτελεί βασική προϋπόθεση για τον σχεδιασμό πολιτικών υγείας. Η πραγματική εικόνα των αναγκών του συστήματος είναι απαραίτητη τόσο για την αξιολόγηση των μέτρων που εφαρμόζονται όσο και για τη λήψη νέων αποφάσεων.
Το βάρος στο προσωπικό του ΕΣΥ
Η δεύτερη μεγάλη παράμετρος αφορά το ιατρικό, νοσηλευτικό και παραϊατρικό προσωπικό των δημόσιων νοσοκομείων. Τα απογευματινά χειρουργεία εντός του ΕΣΥ προϋποθέτουν τη συμμετοχή εργαζομένων εκτός του τακτικού τους ωραρίου, σε ένα περιβάλλον που ήδη χαρακτηρίζεται από σημαντικές ελλείψεις προσωπικού και έντονη εργασιακή πίεση.
Οι γιατροί και οι υγειονομικοί καλούνται συχνά να ανταποκριθούν σε διαδοχικές βάρδιες, εφημερίες και αυξημένες ανάγκες, χωρίς επαρκή χρόνο ανάπαυσης. Υπό αυτές τις συνθήκες, η διάθεση για επιπλέον απογευματινή απασχόληση εμφανίζεται περιορισμένη, ιδιαίτερα όταν το οικονομικό κίνητρο δεν θεωρείται αντίστοιχο της επιβάρυνσης.
Σύμφωνα με τα στοιχεία που έχουν γίνει γνωστά, η αμοιβή του χειρουργού για μια πολύ μικρή επέμβαση κυμαίνεται περίπου στα 120 ευρώ και αυξάνεται ανάλογα με τη βαρύτητα του χειρουργείου. Για τους αναισθησιολόγους οι αμοιβές ξεκινούν περίπου από τα 90 ευρώ, ενώ νοσηλευτές και παραϊατρικό προσωπικό λαμβάνουν περίπου 15 ευρώ ανά ώρα για εργασία πέραν του κανονικού ωραρίου.
Ένα μέτρο που άνοιξε μεγαλύτερη συζήτηση
Η ολοκλήρωση του προγράμματος δεν κλείνει μόνο έναν κύκλο χρηματοδότησης. Αναδεικνύει και τα όρια παρεμβάσεων που επιχειρούν να αντιμετωπίσουν χρόνιες δυσλειτουργίες του συστήματος υγείας μέσω προσωρινών μηχανισμών.
Η αξιοποίηση ιδιωτικών κλινικών, η συμμετοχή του ΕΣΥ σε απογευματινή λειτουργία, η διαχείριση των λιστών αναμονής και η εμπιστοσύνη των ασθενών στις ιατρικές ομάδες είναι ζητήματα που παραμένουν ανοιχτά. Η εμπειρία των δωρεάν απογευματινών χειρουργείων δείχνει ότι η πρόσβαση στις υπηρεσίες υγείας δεν εξαρτάται μόνο από τη χρηματοδότηση, αλλά και από την οργάνωση, τη διαφάνεια, τη στελέχωση και την αποδοχή των ίδιων των πολιτών.
Με τη λήξη του προγράμματος, το ερώτημα που παραμένει είναι με ποιον τρόπο θα συνεχιστεί η προσπάθεια μείωσης των αναμονών στα χειρουργεία και αν το σύστημα υγείας μπορεί να περάσει από τις έκτακτες λύσεις σε πιο μόνιμες και λειτουργικές παρεμβάσεις.
