Η ΠΟΑΔ σηκώνει το βάρος της ενότητας – Η διαμεσολάβηση δεν αντέχει άλλο θεσμική αμηχανία

Σε μία περίοδο κατά την οποία η ασφαλιστική διαμεσολάβηση βρίσκεται αντιμέτωπη με διαρκείς πιέσεις, μονομερείς αποφάσεις, μεταβολές εμπορικών πολιτικών και πρακτικές που επηρεάζουν άμεσα τη βιωσιμότητα χιλιάδων επαγγελματιών, το ζητούμενο δεν μπορεί να είναι η διατύπωση ευγενικών προθέσεων. Το ζητούμενο είναι η καθαρή στάση.

Η πρωτοβουλία της ΠΟΑΔ για τη δημιουργία ενιαίου μετώπου απέναντι στις μονομερείς ενέργειες ασφαλιστικών εταιρειών έρχεται σε μία κρίσιμη συγκυρία. Δεν αποτελεί μια ακόμη τυπική ανακοίνωση, ούτε μία κίνηση εσωτερικής κατανάλωσης. Αποτελεί προσπάθεια συγκρότησης συλλογικής άμυνας για έναν κλάδο που βλέπει, χρόνο με τον χρόνο, το πεδίο δραστηριότητάς του να περιορίζεται, τις συνεργασίες του να ανατρέπονται και τον θεσμικό του ρόλο να δοκιμάζεται.

Η ΕΑΔΕ, στην επιστολή της προς την ΠΟΑΔ, δηλώνει ότι πιστεύει στον διάλογο, στην ενότητα και στη συντεταγμένη εκπροσώπηση της ασφαλιστικής διαμεσολάβησης, ενώ ταυτόχρονα επισημαίνει ότι παραμένει ανοικτή σε συνεργασίες και κοινές πρωτοβουλίες υπό την προϋπόθεση θεσμικού σεβασμού, τεκμηριωμένου λόγου και διάθεσης συνεννόησης.

Ωστόσο, εδώ ακριβώς βρίσκεται και η ουσία του προβλήματος. Διότι όταν ένας κλάδος βρίσκεται υπό πίεση, η επίκληση του διαλόγου δεν αρκεί. Ο διάλογος έχει αξία όταν οδηγεί σε αποτέλεσμα. Όταν όμως οι διαδικασίες καταλήγουν χωρίς ουσιαστική δέσμευση από την πλευρά της ασφαλιστικής εταιρείας και όταν η ίδια η ΠΟΑΔ υποστηρίζει ότι επιχείρησε επανειλημμένα να υπάρξει κοινή στάση της διαμεσολάβησης, τότε το ερώτημα γίνεται αναπόφευκτο: ποιος τελικά επιδιώκει την ενότητα στην πράξη και ποιος την επικαλείται μόνο ως θεσμική διατύπωση;

Η ΠΟΑΔ επιλέγει την καθαρή σύγκρουση με το πρόβλημα

Στην απαντητική της επιστολή, η ΠΟΑΔ υπενθυμίζει ότι αποτελεί το μοναδικό δευτεροβάθμιο, δημοκρατικά εκλεγμένο όργανο εκπροσώπησης όλων των βαθμίδων της ασφαλιστικής διαμεσολάβησης σε πανελλαδικό επίπεδο. Υπογραμμίζει επίσης ότι οι αποφάσεις της προκύπτουν μέσα από διαδικασίες διαβούλευσης με τα σωματεία που την απαρτίζουν, καθώς και μέσα από την ολομέλεια των προέδρων, ώστε να λαμβάνεται υπόψη η άποψη και των σωματείων που δεν συμμετέχουν στο Διοικητικό Συμβούλιο.

Αυτή η επισήμανση δεν είναι τυπική. Είναι βαθιά πολιτική και θεσμική. Σε μία αγορά όπου συχνά η εκπροσώπηση γίνεται μέσα από πρόσωπα, ισορροπίες και προσωπικές διαδρομές, η ΠΟΑΔ θέτει στο τραπέζι το ζήτημα της δημοκρατικής νομιμοποίησης. Και αυτό έχει σημασία. Διότι όταν οι αποφάσεις ασφαλιστικών εταιρειών επηρεάζουν χιλιάδες επαγγελματίες, η απάντηση δεν μπορεί να διαμορφώνεται ερήμην της βάσης.

Το επίμαχο ζήτημα της επιβολής ή αύξησης του δικαιώματος συμβολαίου δεν είναι ένα τεχνικό ζήτημα τιμολόγησης. Είναι ζήτημα σχέσης ασφαλιστικών εταιρειών και διαμεσολάβησης. Είναι ζήτημα εμπιστοσύνης. Είναι ζήτημα κατανομής κόστους. Και κυρίως, είναι ζήτημα του κατά πόσο οι εταιρείες μπορούν να λαμβάνουν μονομερείς αποφάσεις, μεταφέροντας επιβαρύνσεις ή αλλαγές στο οικοσύστημα της αγοράς, χωρίς ουσιαστική διαβούλευση με εκείνους που καθημερινά βρίσκονται απέναντι στον ασφαλισμένο.

Η ΠΟΑΔ αναφέρει ότι συμμετείχε στις συναντήσεις που διοργανώθηκαν υπό τον ρόλο του Επαγγελματικού Επιμελητηρίου Αθηνών, ακριβώς επειδή θεωρεί τον διάλογο απαραίτητο συστατικό της εύρυθμης λειτουργίας της αγοράς. Άρα η κατηγορία ή η υπόνοια περί έλλειψης διάθεσης συνεννόησης δεν μπορεί εύκολα να σταθεί. Η Ομοσπονδία δεν αρνήθηκε τον διάλογο. Αντιθέτως, όπως προκύπτει από την επιστολή της, προσήλθε, συμμετείχε, κατέθεσε θέσεις και στη συνέχεια ζήτησε κοινή στάση.

Η ενότητα δεν αποδεικνύεται με διατυπώσεις, αλλά με υπογραφές

Το πιο αιχμηρό σημείο της απάντησης της ΠΟΑΔ είναι ότι αμφισβητεί ευθέως την πρακτική συνέπεια της στάσης της ΕΑΔΕ. Σύμφωνα με την Ομοσπονδία, μετά τη διάσταση απόψεων με την Εθνική Ασφαλιστική και αφού δεν προχώρησε κοινή ανακοίνωση με την εταιρεία, η ΠΟΑΔ πρότεινε στην ΕΑΔΕ να αναδιαμορφωθεί κοινή ανακοίνωση χωρίς την ασφαλιστική εταιρεία, ώστε η φωνή της διαμεσολάβησης να εμφανιστεί ενωμένη προς τα έξω. Η απάντηση, όπως αναφέρει η ΠΟΑΔ, ήταν ότι δεν υπάρχει «χώρος» για κοινή ανακοίνωση.

Αν αυτό πράγματι αποτυπώνει την αλληλουχία των γεγονότων, τότε το ζήτημα δεν είναι διαδικαστικό. Είναι ουσιαστικό. Διότι δεν μπορεί από τη μία πλευρά να γίνεται επίκληση της ενότητας και από την άλλη να απορρίπτεται η κοινή δημόσια τοποθέτηση των φορέων της διαμεσολάβησης.

Η ενότητα δεν είναι γενική έννοια. Δεν είναι λέξη για ανακοινώσεις. Η ενότητα κρίνεται όταν υπάρχει κόστος. Κρίνεται όταν πρέπει να υπογραφεί ένα κείμενο. Κρίνεται όταν πρέπει να σταλεί ένα μήνυμα προς την αγορά. Κρίνεται όταν η διαμεσολάβηση πρέπει να πει στις ασφαλιστικές εταιρείες ότι υπάρχουν όρια.

Και αυτά τα όρια πρέπει επιτέλους να διατυπωθούν.

Το πρόβλημα δεν είναι η ένταση. Το πρόβλημα είναι η απουσία κόκκινων γραμμών

Η ασφαλιστική αγορά πράγματι είναι σύνθετη. Οι εταιρείες αντιμετωπίζουν αυξημένα κόστη, αυστηρότερο εποπτικό περιβάλλον, τεχνολογικές επενδύσεις, πιέσεις από τον ανταγωνισμό, μεταβολές στα χαρτοφυλάκια και απαιτήσεις κερδοφορίας. Όλα αυτά είναι πραγματικά.

Όμως η σύνθετη πραγματικότητα της αγοράς δεν μπορεί να χρησιμοποιείται ως μόνιμο επιχείρημα για να αποδυναμώνεται η θέση του διαμεσολαβητή. Ο ασφαλιστικός διαμεσολαβητής δεν είναι το εύκολο σημείο απορρόφησης κάθε κραδασμού. Δεν μπορεί κάθε εμπορική, λειτουργική ή τιμολογιακή μεταβολή να περνά μέσα από το δίκτυο διανομής ως τετελεσμένο γεγονός.

Η ΠΟΑΔ, στην επιστολή της, θέτει εύλογα ερωτήματα προς την ΕΑΔΕ: ποια είναι η καθαρή της θέση, αν υπάρχουν κόκκινες γραμμές και ποιες είναι αυτές, καθώς και με ποιον ακριβώς επιθυμεί να συνεχίσει τον διάλογο όταν, κατά την ΠΟΑΔ, η Εθνική Ασφαλιστική έχει ουσιαστικά κλείσει το θέμα, ενώ απορρίπτεται η κοινή παρουσία με την Ομοσπονδία.

Αυτά τα ερωτήματα δεν αφορούν μόνο την ΕΑΔΕ. Αφορούν συνολικά την ασφαλιστική διαμεσολάβηση. Διότι η αγορά έχει ανάγκη από καθαρές απαντήσεις. Όχι από ισορροπίες που κρατούν όλους ικανοποιημένους στα χαρτιά και κανέναν προστατευμένο στην πράξη.

Η ΠΟΑΔ δεν ζητά ρήξη για τη ρήξη

Το κρίσιμο είναι να μην παρερμηνευθεί η στάση της ΠΟΑΔ. Η Ομοσπονδία δεν εμφανίζεται να απορρίπτει τον διάλογο. Αντιθέτως, από τα ίδια τα στοιχεία της αλληλογραφίας, προκύπτει ότι συμμετείχε σε διαδικασίες, αναγνώρισε τον ρόλο του Επαγγελματικού Επιμελητηρίου Αθηνών, κατέθεσε θέσεις και επιχείρησε τη διαμόρφωση κοινής γραμμής.

Αυτό που αρνείται είναι κάτι διαφορετικό: να βαφτιστεί «διάλογος» μια διαδικασία χωρίς ουσιαστικό αποτέλεσμα. Να μετατραπεί μια κοινή ανακοίνωση σε μηχανισμό νομιμοποίησης ειλημμένων αποφάσεων. Να εμφανιστεί η διαμεσολάβηση συναινετική απέναντι σε ενέργειες για τις οποίες δεν έχει λάβει καμία ουσιαστική διαβεβαίωση.

Και σε αυτό το σημείο, η στάση της ΠΟΑΔ είναι όχι μόνο θεμιτή, αλλά αναγκαία.

Διότι ο ρόλος των συλλογικών οργάνων δεν είναι να κατευνάζουν την αγορά όταν οι επαγγελματίες πιέζονται. Είναι να μεταφέρουν την πίεση εκεί όπου πρέπει. Να υπερασπίζονται τη θεσμική θέση του κλάδου. Να θυμίζουν στις ασφαλιστικές εταιρείες ότι η διαμεσολάβηση δεν είναι αναλώσιμο κανάλι πωλήσεων, αλλά βασικός πυλώνας της ασφαλιστικής αγοράς.

Η ευθύνη πλέον ανήκει σε όλους

Η ΠΟΑΔ κλείνει την επιστολή της με ένα μήνυμα που δεν αφήνει πολλά περιθώρια παρερμηνείας: η ασφαλιστική διαμεσολάβηση έχει υποχρέωση, χωρίς ελιτισμούς, να εξαντλήσει όλες τις δυνάμεις της για να επιβιώσει απέναντι στις πολυδιάστατες απειλές που αντιμετωπίζει.

Αυτή είναι ίσως η πιο ουσιαστική φράση όλης της αντιπαράθεσης. Διότι βάζει το θέμα στη σωστή του διάσταση. Δεν πρόκειται για αντιπαράθεση φορέων. Δεν πρόκειται για ζήτημα πρωτοκαθεδρίας. Δεν πρόκειται για θεσμική ευθιξία.

Πρόκειται για το μέλλον της ασφαλιστικής διαμεσολάβησης.

Και σε αυτό το μέλλον δεν χωρούν μισόλογα. Όποιος πιστεύει ότι οι μονομερείς ενέργειες των ασφαλιστικών εταιρειών πρέπει να έχουν όρια, οφείλει να το πει καθαρά. Όποιος πιστεύει ότι οι υφιστάμενες συμβατικές σχέσεις πρέπει να προστατευθούν, οφείλει να στηρίξει στην πράξη ένα κοινό μέτωπο. Όποιος πιστεύει ότι η διαμεσολάβηση πρέπει να έχει φωνή, οφείλει να σταθεί δίπλα σε εκείνους που ζητούν συλλογική, τεκμηριωμένη και αποφασιστική παρέμβαση.

Η ΠΟΑΔ, με τη συγκεκριμένη πρωτοβουλία, αναλαμβάνει το βάρος της σύγκρουσης με την αδράνεια. Και σε μια αγορά που συχνά προτιμά τις χαμηλές εντάσεις από τις καθαρές θέσεις, αυτό από μόνο του έχει αξία.

Η ασφαλιστική διαμεσολάβηση δεν χρειάζεται άλλη θεσμική ευγένεια χωρίς αποτέλεσμα. Χρειάζεται ενότητα με περιεχόμενο, κόκκινες γραμμές και συλλογική στάση. Και αυτή τη στιγμή, η ΠΟΑΔ δείχνει να είναι ο φορέας που επιμένει περισσότερο από όλους να μπουν αυτά τα ζητήματα εκεί που ανήκουν: στο κέντρο της συζήτησης.