Η συζήτηση γύρω από τα ηλεκτρικά πατίνια έχει επιστρέψει δυναμικά στην ελληνική επικαιρότητα, αυτή τη φορά με αφορμή τις δηλώσεις του Υπουργού Προστασίας του Πολίτη σχετικά με σχέδιο αυστηροποίησης του πλαισίου κυκλοφορίας τους, μετά και τα συνεχώς αυξανόμενα περιστατικά ατυχημάτων και παραβατικής συμπεριφοράς στους δρόμους των μεγάλων πόλεων. Σύμφωνα με επιβεβαιωμένες πληροφορίες εξετάζονται σημαντικές παρεμβάσεις που ενδέχεται να αλλάξουν πλήρως τον τρόπο με τον οποίο κυκλοφορούν τα πατίνια στην Ελλάδα.

Το θέμα, ωστόσο, δεν αφορά μόνο την οδική ασφάλεια ή τη μικροκινητικότητα. Αγγίζει πλέον άμεσα και τον ασφαλιστικό κλάδο, καθώς σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες η ασφάλιση αστικής ευθύνης για τα ηλεκτρικά πατίνια θεωρείται ήδη υποχρεωτική ή βρίσκεται σε φάση νομοθετικής ωρίμανσης.

Η Ελλάδα φαίνεται να βρίσκεται ακόμη σε μεταβατικό στάδιο. Σε αρκετές ευρωπαϊκές αγορές, όμως, οι κυβερνήσεις έχουν ήδη προχωρήσει σε σαφείς ρυθμίσεις, επιχειρώντας να βρουν ισορροπία ανάμεσα στη βιώσιμη μετακίνηση και την προστασία πολιτών και πεζών.

Η Ευρώπη αυστηροποιεί το πλαίσιο

Τα τελευταία χρόνια τα ηλεκτρικά πατίνια εξελίχθηκαν από «μόδα» των μεγάλων πόλεων σε κανονικό μέσο μετακίνησης. Η ραγδαία εξάπλωσή τους, όμως, έφερε μαζί της και νέα προβλήματα:

• ατυχήματα,
• τραυματισμούς πεζών,
• κυκλοφορία χωρίς κανόνες,
• χρήση από ανήλικους,
• έλλειψη ασφαλιστικής κάλυψης,
• αλλά και σοβαρά ζητήματα ευθύνης σε περιπτώσεις πρόκλησης ζημιών.

Για τον λόγο αυτό, πολλές ευρωπαϊκές χώρες επανασχεδιάζουν το νομοθετικό τους πλαίσιο, αντιμετωπίζοντας πλέον τα ηλεκτρικά πατίνια όχι ως «παιχνίδια», αλλά ως οχήματα μικροκινητικότητας με πραγματική παρουσία στο οδικό δίκτυο.

Γερμανία: Υποχρεωτική ασφάλιση και ειδική πινακίδα

Η Γερμανία θεωρείται μία από τις πιο αυστηρές χώρες στην Ευρώπη όσον αφορά τα e-scooters.

Εκεί, η ασφάλιση αστικής ευθύνης είναι υποχρεωτική για όλα τα ηλεκτρικά πατίνια που κυκλοφορούν δημόσια. Ο ιδιοκτήτης πρέπει να διαθέτει ασφαλιστήριο συμβόλαιο και ειδικό αυτοκόλλητο-πινακίδα ασφάλισης που ανανεώνεται κάθε χρόνο.

Παράλληλα:

• απαγορεύεται η κυκλοφορία σε πεζοδρόμια,
• υπάρχει όριο ταχύτητας 20 χλμ./ώρα,
• απαιτείται ελάχιστη ηλικία 14 ετών,
• ενώ η οδήγηση υπό την επήρεια αλκοόλ αντιμετωπίζεται σχεδόν όπως στα αυτοκίνητα.

Η γερμανική αγορά θεωρεί ότι η ασφάλιση αποτελεί απαραίτητη προϋπόθεση ώστε να προστατεύονται τόσο οι οδηγοί όσο και οι τρίτοι.

Γαλλία: Βαριά πρόστιμα και υποχρεωτική κάλυψη

Η Γαλλία ήταν από τις πρώτες χώρες που είδε μαζική εξάπλωση πατινιών, κυρίως στο Παρίσι.

Σήμερα:

• η ασφάλιση αστικής ευθύνης είναι υποχρεωτική,
• απαγορεύεται η κυκλοφορία σε πεζοδρόμια,
• το όριο ταχύτητας είναι 25 χλμ./ώρα,
• ενώ προβλέπονται πρόστιμα που φτάνουν ακόμη και τα 1.500 ευρώ για παραβάσεις.

Το ενδιαφέρον είναι ότι το ίδιο το Παρίσι αποφάσισε το 2023 να απαγορεύσει πλήρως τα shared e-scooters μετά από δημοψήφισμα κατοίκων, επικαλούμενο προβλήματα ασφάλειας και χάους στους δημόσιους χώρους.

Η εξέλιξη αυτή συζητήθηκε έντονα σε ολόκληρη την Ευρώπη και αποτέλεσε σημείο καμπής για τη συζήτηση γύρω από τη μικροκινητικότητα.

Ισπανία: Τοπικοί κανόνες ανά πόλη

Στην Ισπανία δεν υπάρχει ακόμη ενιαίο ασφαλιστικό πλαίσιο σε εθνικό επίπεδο, όμως πολλές πόλεις εφαρμόζουν δικούς τους αυστηρούς κανονισμούς.

Στη Βαρκελώνη και τη Μαδρίτη:

• απαγορεύεται η χρήση σε πεζοδρόμια,
• υπάρχουν όρια ταχύτητας,
• προβλέπονται πρόστιμα για επικίνδυνη οδήγηση,
• ενώ αρκετές εταιρείες shared scooters υποχρεώνονται να διαθέτουν ασφαλιστική κάλυψη.

Η Ισπανία εξετάζει πλέον πιο ενιαία ευρωπαϊκού τύπου προσέγγιση, καθώς αυξάνονται τα τροχαία περιστατικά.

Ιταλία: Πιέσεις για υποχρεωτική ασφάλιση

Η Ιταλία ακολούθησε αρχικά πιο «χαλαρή» πολιτική, όμως τα σοβαρά ατυχήματα σε πόλεις όπως η Ρώμη και το Μιλάνο άλλαξαν το κλίμα.

Σήμερα:

• συζητείται έντονα η καθολική υποχρεωτική ασφάλιση,
• εξετάζεται η χρήση πινακίδων αναγνώρισης,
• ενώ έχουν ήδη επιβληθεί αυστηρότεροι κανόνες για κράνος και κυκλοφορία σε δρόμους υψηλής επικινδυνότητας.

Η ιταλική ασφαλιστική αγορά βλέπει ήδη αυξανόμενο ενδιαφέρον για εξειδικευμένα προϊόντα μικροκινητικότητας.

Σκανδιναβικές χώρες: Έμφαση στην ευθύνη και την ασφάλεια

Σε χώρες όπως η Σουηδία και η Νορβηγία, το πλαίσιο είναι ιδιαίτερα αυστηρό ως προς την αστική ευθύνη.

Σε αρκετές περιπτώσεις:

• απαιτείται ασφαλιστική κάλυψη,
• προβλέπονται ειδικοί κανόνες στάθμευσης,
• ενώ οι δημοτικές αρχές έχουν δικαίωμα να περιορίζουν ή να απομακρύνουν εταιρείες shared scooters.

Οι σκανδιναβικές αγορές αντιμετωπίζουν τα πατίνια ως μέρος της αστικής κινητικότητας, αλλά μόνο υπό αυστηρούς όρους λειτουργίας.

Ηνωμένο Βασίλειο: Απαγορεύονται τα ιδιωτικά e-scooters στους δημόσιους δρόμους

Στο Ηνωμένο Βασίλειο ισχύει ένα από τα πιο ιδιαίτερα καθεστώτα στην Ευρώπη.

Τα ιδιωτικά ηλεκτρικά πατίνια δεν επιτρέπεται να κυκλοφορούν νόμιμα σε δημόσιους δρόμους, παρά μόνο σε ιδιωτικούς χώρους. Μόνο συγκεκριμένα πιλοτικά προγράμματα shared scooters λειτουργούν υπό κρατική άδεια και ασφαλιστική κάλυψη.

Η βρετανική κυβέρνηση εξακολουθεί να εξετάζει το μόνιμο ρυθμιστικό πλαίσιο.

Και στην Ελλάδα;

Στην Ελλάδα, τα ηλεκτρικά πατίνια υπάγονται σήμερα στην κατηγορία Ελαφρών Προσωπικών Ηλεκτρικών Οχημάτων (ΕΠΗΟ).

Το υπάρχον πλαίσιο προβλέπει:

• όριο ταχύτητας,
• απαγόρευση κυκλοφορίας σε συγκεκριμένους δρόμους,
• χρήση ποδηλατοδρόμων όπου υπάρχουν,
• αλλά όχι υποχρεωτική ασφάλιση αστικής ευθύνης.

Αυτό όμως ενδέχεται να αλλάξει.

Οι συζητήσεις που έχουν ανοίξει μετά τα αυξανόμενα περιστατικά ατυχημάτων, αλλά και οι ευρωπαϊκές πρακτικές, φέρνουν πλέον στο προσκήνιο:

• πιθανή υποχρεωτική ασφάλιση,
• αυστηρότερους ελέγχους,
• περιορισμούς κυκλοφορίας,
• ακόμη και πλήρη απαγόρευση σε συγκεκριμένες περιοχές.

Ένα νέο πεδίο για την ασφαλιστική αγορά

Για τον ασφαλιστικό κλάδο, η μικροκινητικότητα μπορεί να αποτελέσει μία νέα αγορά με σημαντικές προοπτικές.

Ήδη σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες αναπτύσσονται:

• μικροασφαλίσεις για e-scooters,
• συμβόλαια αστικής ευθύνης,
• καλύψεις προσωπικού ατυχήματος,
• αλλά και προγράμματα για στόλους shared mobility εταιρειών.

Καθώς η χρήση ηλεκτρικών πατινιών αυξάνεται και στην Ελλάδα, το ερώτημα δεν είναι πλέον αν θα υπάρξει αυστηρότερο πλαίσιο, αλλά πότε και με ποια μορφή.

Και όπως φαίνεται από την εμπειρία της υπόλοιπης Ευρώπης, η ασφάλιση δύσκολα θα μείνει εκτός αυτής της συζήτησης.