Οι κρίσιμες παγκόσμιες συγκυρίες, οι εμπόλεμες συρράξεις, οι περικοπές χρηματοδότησης σε προγράμματα υγείας και σε ερευνητικό επίπεδο, μαζί με παράγοντες που σχετίζονται με την διεύρυνση των ανισοτήτων στις πιο ευάλωτες πληθυσμιακές ομάδες και στον αντίκτυπο της κλιματικής αλλαγής καθυστερούν την επίτευξη των στόχων που έχει θέσει ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας για την εξάλειψη λοιμωδών νοσημάτων.
Ανάμεσα σε αυτά τα νοσήματα οι ιογενείς ηπατίτιδες κατέχουν μια από τις πρώτες θέσεις σε νοσηρότητα και θνητότητα διεθνώς. Η πρόοδος που έχει καταγραφεί τα τελευταία χρόνια είναι σημαντική αλλά οι προσπάθειες πρέπει να επιταχύνουν προκειμένου για να επιτευχθεί ο στόχος της εξάλειψης τους.
Σύμφωνα με νέα έκθεση του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας (ΠΟΥ) που ανακοινώθηκε στην Παγκόσμια Σύνοδο Κορυφής για την Ηπατίτιδα, οι ιογενείς ηπατίτιδες Β και C στοίχισαν τη ζωή σε 1,34 εκατομμύρια ασθενείς το 2024. Οι δύο αυτές μορφές ηπατίτιδας ευθύνονται για το 95% των θανάτων που σχετίζονται με την ηπατίτιδα παγκοσμίως. Παράλληλα, η μετάδοση των λοιμώξεων συνεχίζεται, με περισσότερες από 4.900 νέες μολύνσεις να καταγράφονται καθημερινά, αριθμός που αντιστοιχεί σε 1,8 εκατομμύρια νέα περιστατικά ηπατίτιδας ετησίως.
Από τα στατιστικά στοιχεία διαφαίνεται πως μπορεί οι προσπάθειες για την καταπολέμηση της ιογενούς ηπατίτιδας να σημειώνουν μετρήσιμη πρόοδο στη μείωση των λοιμώξεων και των θανάτων, αλλά η ασθένεια παραμένει μια σημαντική παγκόσμια πρόκληση για την υγεία. Σύμφωνα με την Παγκόσμια Έκθεση για την Ηπατίτιδα του 2026, από το 2015 έως και το 2025 καταγράφηκαν σημαντικά οφέλη στον τομέα του περιορισμού των λοιμώξεων.
Συγκεκριμένα, ο ετήσιος αριθμός νέων λοιμώξεων από ηπατίτιδα Β έχει μειωθεί κατά 32% και οι θάνατοι που σχετίζονται με την ηπατίτιδα C έχουν μειωθεί κατά 12% παγκοσμίως. Ειδικότερα, η συχνότητα εμφάνισης της ηπατίτιδας Β σε παιδιά κάτω των πέντε ετών έχει επίσης μειωθεί στο 0,6%, με 85 χώρες να επιτυγχάνουν ή να ξεπερνούν τον στόχο του 0,1% (της εξάλειψης) για το 2030.
Αυτά τα επιτεύγματα αντικατοπτρίζουν τον αντίκτυπο της διαρκούς, συντονισμένης παγκόσμιας δράσης μετά την υιοθέτηση των στόχων του ΠΟΥ για την εξάλειψη της ιογενούς ηπατίτιδας από τα κράτη μέλη στην Παγκόσμια Συνέλευση Υγείας το 2016. Ωστόσο, η έκθεση προειδοποιεί ότι οι τρέχοντες ρυθμοί προόδου δεν επαρκούν για την επίτευξη όλων των στόχων εξάλειψης έως το 2030, υπογραμμίζοντας την επείγουσα ανάγκη επιτάχυνσης των προσπαθειών πρόληψης, ελέγχου και θεραπείας παγκοσμίως.
«Σε όλο τον κόσμο, οι χώρες δείχνουν ότι η εξάλειψη της ηπατίτιδας δεν είναι άπιαστη. Παραμένει δυνατή με διαρκή πολιτική δέσμευση, υποστηριζόμενη από αξιόπιστη εγχώρια χρηματοδότηση. Ταυτόχρονα, αυτή η έκθεση δείχνει ότι η πρόοδος είναι πολύ αργή και άνιση. Πολλοί άνθρωποι παραμένουν αδιάγνωστοι και χωρίς θεραπεία λόγω στιγματισμού, εύθραυστων συστημάτων υγείας και άνισης πρόσβασης στην περίθαλψη. Ενώ διαθέτουμε τα ‘εργαλεία’ για την εξάλειψη της ηπατίτιδας ως απειλής για τη δημόσια υγεία, απαιτείται επείγουσα κλιμάκωση της πρόληψης, της διάγνωσης και της θεραπείας, εάν θέλουμε ο κόσμος να επιτύχει τους στόχους του 2030», δήλωσε ο Δρ. Tedros Adhanom Ghebreyesus, Γενικός Διευθυντής του ΠΟΥ.
Το παγκόσμιο φορτίο της νόσου
Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις του ΠΟΥ, 287 εκατομμύρια άνθρωποι ζούσαν με χρόνια λοίμωξη από ηπατίτιδα Β ή C το 2024. Το ίδιο έτος, 0,9 εκατομμύρια άνθρωποι μολύνθηκαν με ηπατίτιδα Β. Η Αφρικανική Περιφέρεια του ΠΟΥ αντιπροσώπευε το 68% των νέων λοιμώξεων από ηπατίτιδα Β, ωστόσο μόνο το 17% των νεογνών στην περιοχή έλαβε το εμβόλιο κατά της ηπατίτιδας Β κατά τη γέννηση τους. Επιπλέον 0,9 εκατομμύρια μολύνσεις από ηπατίτιδα C καταγράφηκαν το 2024. Τα άτομα που κάνουν ενδοφλέβια χρήση ναρκωτικών αντιπροσώπευαν το 44% των νέων μολύνσεων, υπογραμμίζοντας την επείγουσα ανάγκη για την ανάπτυξη πιο ανθεκτικών υπηρεσιών μείωσης της βλάβης.
Κενά και ανισότητες στη διάγνωση και τη θεραπεία
Από τα 240 εκατομμύρια άτομα με χρόνια ηπατίτιδα Β το 2024, λιγότερο από το 5% λάμβανε θεραπεία. Μόνο το 20% των ατόμων με ηπατίτιδα C έχουν λάβει θεραπεία από το 2015, όταν έγινε διαθέσιμη μια νέα θεραπεία 12 εβδομάδων με ποσοστό ίασης, που αγγίζει το 95%.
Ως αποτέλεσμα της περιορισμένης πρόσβασης στην πρόληψη και τη φροντίδα, το 2024 εκτιμάται ότι 1,1 εκατομμύριο άνθρωποι πέθαναν από ηπατίτιδα Β και 240.000 από ηπατίτιδα C. Η κίρρωση του ήπατος και το ηπατοκυτταρικό καρκίνωμα ήταν οι κύριες αιτίες θανάτων που σχετίζονται με την ηπατίτιδα. Ένα μεγάλο μερίδιο των θανάτων που σχετίζονται με την ηπατίτιδα Β σημειώθηκε στις περιοχές της Αφρικής και του Δυτικού Ειρηνικού.
Συγκεκριμένα, 10 χώρες – το Μπαγκλαντές, η Κίνα, η Αιθιοπία, η Γκάνα, η Ινδία, η Ινδονησία, η Νιγηρία, οι Φιλιππίνες, η Νότια Αφρική και το Βιετνάμ – αντιπροσώπευαν το 69% των θανάτων που σχετίζονται με την ηπατίτιδα Β παγκοσμίως το 2024. Οι θάνατοι που σχετίζονται με την ηπατίτιδα C είναι πιο γεωγραφικά διασκορπισμένοι, με δέκα χώρες το 2024 να αντιπροσωπεύουν το 58% της παγκόσμιας θνησιμότητας και σε αυτές να περιλαμβάνονται η Κίνα, η Ινδία, η Ινδονησία, η Ιαπωνία, η Νιγηρία, το Πακιστάν, η Ρωσία, η Νότια Αφρική, οι Ηνωμένες Πολιτείες Αμερικής και το Βιετνάμ. Παρά τις προκλήσεις αυτές, η πρόοδος σε χώρες όπως η Αίγυπτος, η Γεωργία, η Ρουάντα και το Ηνωμένο Βασίλειο καταδεικνύει ότι η εξάλειψη της ηπατίτιδας είναι εφικτή.
Τα εργαλεία καταπολέμησης της νόσου
Υπάρχουν ήδη διαθέσιμα εξαιρετικά αποτελεσματικά εργαλεία για την καταπολέμηση των ιογενών ηπατίτιδων.
