Η European Insurance and Occupational Pensions Authority (EIOPA) δημοσίευσε την τρίτη κατά σειρά έκθεσή της σχετικά με την εφαρμογή της Insurance Distribution Directive (IDD), αποτυπώνοντας τις βασικές εξελίξεις που διαμορφώνουν την αγορά της ασφαλιστικής διανομής στην Ευρωπαϊκή Ένωση.
Η έκθεση εξετάζει κρίσιμες πτυχές, όπως η δομή της αγοράς των ασφαλιστικών διαμεσολαβητών, η ανάπτυξη της διασυνοριακής δραστηριότητας, η ποιότητα των παρεχόμενων συμβουλών, οι πρακτικές πώλησης, αλλά και ο αντίκτυπος του κανονιστικού πλαισίου στις μικρομεσαίες επιχειρήσεις του κλάδου. Παράλληλα, αξιολογείται κατά πόσο οι εποπτικές αρχές διαθέτουν τα κατάλληλα εργαλεία και πόρους για την αποτελεσματική άσκηση των καθηκόντων τους.
Σύμφωνα με τα ευρήματα, συνεχίζεται η τάση συρρίκνωσης του αριθμού των εγγεγραμμένων διαμεσολαβητών, εξέλιξη που αποδίδεται στη συγκέντρωση της αγοράς, στην αυστηροποίηση των επαγγελματικών προϋποθέσεων και στη δυσκολία προσέλκυσης νέων επαγγελματιών. Αντίθετα, καταγράφεται αύξηση κατά 12% (2020–2024) στον αριθμό των διαμεσολαβητών με ευρωπαϊκό «διαβατήριο», γεγονός που υποδηλώνει ενίσχυση της διασυνοριακής δραστηριότητας.
Σε επίπεδο ποιότητας συμβουλών και πρακτικών πώλησης, η εικόνα παραμένει ανομοιογενής. Αν και σε ορισμένες αγορές καταγράφεται βελτίωση, εξακολουθούν να εντοπίζονται σημαντικές αδυναμίες, ιδιαίτερα στη φάση μετά την πώληση, όπως οι καθυστερήσεις στην αποζημίωση. Ενδιαφέρον παρουσιάζει το εύρημα ότι η μεγαλύτερη διάρκεια και ανάλυση της διαδικασίας πώλησης δεν οδηγεί απαραίτητα σε καλύτερα αποτελέσματα για τον πελάτη, στοιχείο που ενδέχεται να υποδεικνύει την ανάγκη απλοποίησης των διαδικασιών.
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται και στον ψηφιακό μετασχηματισμό της διανομής. Η χρήση τεχνολογιών τεχνητής νοημοσύνης, και ειδικότερα της generative AI μέσω chatbots και εργαλείων πωλήσεων, αυξάνεται σημαντικά, επηρεάζοντας τον τρόπο λειτουργίας της αγοράς. Ωστόσο, η IDD δεν καλύπτει επαρκώς τα ψηφιακά κανάλια ούτε παρέχει σαφείς κατευθύνσεις για μοντέλα συμβουλευτικής βασισμένα σε AI, δημιουργώντας ανάγκη περαιτέρω κανονιστικής αποσαφήνισης.
Παράλληλα, η έκθεση αναδεικνύει προκλήσεις στην ενσωμάτωση των κριτηρίων βιωσιμότητας. Οι γνωστοποιήσεις και η αξιολόγηση προτιμήσεων των πελατών συχνά δεν γίνονται πλήρως κατανοητές, ενώ εντοπίζονται ασυνέπειες στην εφαρμογή τους. Τα προβλήματα εντείνονται από ελλείψεις γνώσης γύρω από τη βιώσιμη χρηματοδότηση, καθώς και από ασυμβατότητες μεταξύ διαφορετικών κανονιστικών πλαισίων, όπως ο Sustainable Finance Disclosure Regulation (SFDR) και η IDD.
Σε ό,τι αφορά τα κίνητρα πώλησης (inducements), παρά την αυξημένη εποπτική προσοχή των τελευταίων ετών, εξακολουθούν να παρατηρούνται περιπτώσεις μη ευθυγραμμισμένων κινήτρων και ελλιπούς διαφάνειας, κυρίως σε προϊόντα ασφάλισης ζωής και ασφάλισης πιστωτικής προστασίας. Ορισμένες εθνικές εποπτικές αρχές εξετάζουν ήδη τη λήψη πρόσθετων μέτρων, όπως περιορισμούς ή ακόμη και απαγορεύσεις στις προμήθειες.
Συνολικά, η IDD εξακολουθεί να θέτει το βασικό πλαίσιο για δίκαιη και διαφανή διανομή ασφαλιστικών προϊόντων στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Ωστόσο, όπως επισημαίνει η EIOPA, οι προκλήσεις που σχετίζονται με την ψηφιοποίηση, τη λειτουργία των πωλήσεων και την ενσωμάτωση της βιωσιμότητας καθιστούν αναγκαία τη συνεχή προσαρμογή του πλαισίου. Τα συμπεράσματα της έκθεσης αναμένεται να συμβάλουν τόσο στην εναρμόνιση της εποπτείας όσο και στη διαμόρφωση της επερχόμενης στρατηγικής της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για τις λιανικές επενδύσεις, καθώς και στην μελλοντική αναθεώρηση της IDD.
