Αρθρο του Γιώργου Δουκιανού, Business Operations & Digital Transformation Specialist
Η Ευρωπαϊκή Ένωση έκανε πράξη κάτι που συζητιόταν χρόνια: Από τις 2 Αυγούστου 2025, τέθηκε σε ισχύ ο Κανονισμός για την Τεχνητή Νοημοσύνη – ο λεγόμενος AI Act.
Πρόκειται για το πρώτο νομοθετικό πλαίσιο που επιχειρεί να βάλει κανόνες στη χρήση και ανάπτυξη ΑΙ, με στόχο τη διαφάνεια, την ασφάλεια και τον σεβασμό στα ανθρώπινα δικαιώματα.
Τι ενεργοποιήθηκε ήδη από 2 Αυγούστου;
Η εφαρμογή του AI Act γίνεται σταδιακά, αλλά ήδη από τις 2/8/2025 έχουν τεθεί σε ισχύ τα εξής:
1. Απαγορεύτηκαν οριστικά επικίνδυνες χρήσεις της ΑΙ, όπως:
· Social scoring (βαθμολόγηση πολιτών βάσει συμπεριφοράς),
· Υποσυνείδητη χειραγώγηση χρηστών μέσω AI,
· Προγνωστική αστυνόμευση μόνο με βάση προφίλ κινδύνου.
2. Οι πάροχοι και χρήστες τέτοιων συστημάτων οφείλουν να τα αποσύρουν άμεσα και να συμμορφώνονται.
3. Ξεκίνησαν επίσης οι μηχανισμοί εποπτείας και καταγγελιών στα κράτη μέλη.
Τι αλλάζει πρακτικά;
Η ΕΕ κατηγοριοποιεί τα συστήματα ΑΙ ανάλογα με το ρίσκο τους:
- Απαγορευμένα (όπως αυτά που αναφέρθηκαν παραπάνω (social scoring, χειραγώγηση χρηστών κτλ))
- Υψηλού κινδύνου (π.χ. HR software, συστήματα υγείας, εκπαίδευσης)
- Περιορισμένου κινδύνου (π.χ. Chatbots)
- Ελάχιστου κινδύνου (π.χ. AI σε e-mail spam filters)
Για τα συστήματα υψηλού κινδύνου, από το 2026, θα απαιτείται:
- Εκτίμηση κινδύνου
- Διαφάνεια και εξηγησιμότητα
- Ανθρώπινη επίβλεψη
- Τήρηση τεχνικών και νομικών προδιαγραφών
Κρίσιμες Ημερομηνίες
- 2 Αυγούστου 2025: Ξεκίνησε η εφαρμογή του κανονισμού με τις πρώτες απαγορεύσεις.
- 2 Αυγούστου 2026: Πλήρης εφαρμογή για τα περισσότερα AI συστήματα που χαρακτηρίζονται “υψηλού κινδύνου” (π.χ. AI σε τράπεζες, υγεία, παιδεία).
- 2 Αυγούστου 2027: Τελευταία φάση – συμμόρφωση όλων των προϊόντων που ενσωματώνουν AI (π.χ. drones, ρομπότ, έξυπνες συσκευές).
Παραδείγματα προστίμων – Ποιοι κινδυνεύουν;
Ο AI Act προβλέπει πολύ αυστηρά πρόστιμα για μη συμμόρφωση:
- Έως 35 εκατ. ευρώ ή 7% του παγκόσμιου τζίρου (όποιο είναι μεγαλύτερο).
Παράδειγμα 1: Google Αν αποτύχει να συμμορφωθεί σε ένα νέο AI-based recruitment εργαλείο, θα μπορούσε να βρεθεί αντιμέτωπη με πρόστιμα άνω των 5 δισ. ευρώ, λόγω του παγκόσμιου τζίρου της.
Παράδειγμα 2: OpenAI Εάν δεν παρέχει επαρκή διαφάνεια για τη λειτουργία του GPT και χαρακτηριστεί ως γενικής χρήσης ΑΙ υψηλού κινδύνου, θα μπορούσε να αντιμετωπίσει πρόστιμα άνω των 200 εκατ. ευρώ, ανάλογα με την παράβαση.
Παράδειγμα 3: Ελληνική εταιρεία με €2.000.000 τζίρο Αν χρησιμοποιεί AI για επιλογή προσωπικού χωρίς συμμόρφωση με τον AI Act, μπορεί να βρεθεί αντιμέτωπη με πρόστιμο έως €140.000 (7%), πέρα από πιθανή απαγόρευση λειτουργίας του συστήματος.
Και στην Ελλάδα;
Η ελληνική αγορά, δυστυχώς, δεν δείχνει σημάδια ουσιαστικής προετοιμασίας. Οι περισσότερες επιχειρήσεις είτε αγνοούν τον AI Act, είτε κάνουν επιφανειακές κινήσεις – ενημερωτικά events, ανακοινώσεις, παρουσιάσεις. Αλλά μόλις αρχίσουν οι πραγματικοί έλεγχοι και τα πρόστιμα, θα ξεκινήσει –ως συνήθως– ο αγώνας δρόμου της τελευταίας στιγμής.
Τι μπορούν να κάνουν οι επιχειρήσεις;
- Να χαρτογραφήσουν τη χρήση AI που ήδη έχουν (ή σκοπεύουν να υιοθετήσουν).
- Να εξετάσουν αν εμπίπτουν σε κατηγορίες υψηλού ή περιορισμένου κινδύνου.
- Να ξεκινήσουν συνεργασία με νομικούς και τεχνικούς συμβούλους καθώς και επαγγελματίες του χώρου είτε inhouse είτε Outsource
- Και, το βασικότερο, να μην περιμένουν το 2026 για να κινηθούν.
Η Τεχνητή Νοημοσύνη δεν είναι “μέλλον” – είναι παρόν. Και πλέον, διαθέτει και νομικούς κανόνες. Το ερώτημα είναι: Θα προλάβουμε να συμμορφωθούμε; Ή θα τρέχουμε πάλι τελευταίοι;
Όποιος δραστηριοποιείται στο χώρο της τεχνολογίας, του μάρκετινγκ, των υπηρεσιών, κτλ. ή έχεις έστω ένα site που χρησιμοποιεί AI (π.χ. chatbot με GPT), τότε το AI Act σε αφορά.
Μην περιμένουμε πάλι την τελευταία στιγμή. Η συμμόρφωση δεν είναι μόνο θέμα αποφυγής προστίμου, είναι θέμα εμπιστοσύνης, επαγγελματισμού και επιχειρηματικής ηθικής
