Αντιμέτωπη με μία από τις σοβαρότερες φυσικές καταστροφές της σύγχρονης ιστορίας της βρίσκεται η Βενεζουέλα, μετά τους δύο ισχυρούς σεισμούς που έπληξαν τη χώρα το βράδυ της Τετάρτης, προκαλώντας εκτεταμένες ζημιές, ανθρώπινες απώλειες και έντονη ανησυχία για το τελικό οικονομικό αποτύπωμα της καταστροφής.
Σύμφωνα με τα στοιχεία που μεταδίδουν διεθνή μέσα και εξειδικευμένες ασφαλιστικές πηγές, η χώρα επλήγη αρχικά από σεισμό μεγέθους 7,2 Ρίχτερ, ο οποίος χαρακτηρίζεται ως προσεισμός, ενώ μόλις λίγα δευτερόλεπτα αργότερα ακολούθησε ισχυρότερη δόνηση μεγέθους 7,5 Ρίχτερ. Το επίκεντρο εντοπίζεται δυτικά του Καράκας, σε περιοχή της βόρειας Βενεζουέλας, ενώ οι δονήσεις έγιναν αισθητές σε μεγάλη γεωγραφική ακτίνα.
Οι πρώτες αναφορές των αρχών κάνουν λόγο για δεκάδες νεκρούς και εκατοντάδες τραυματίες, ωστόσο τα στοιχεία μεταβάλλονται συνεχώς καθώς τα σωστικά συνεργεία επιχειρούν σε πληγείσες περιοχές και η εικόνα των ζημιών παραμένει ασαφής. Διεθνή μέσα ενημέρωσης μεταδίδουν ήδη υψηλότερους απολογισμούς, γεγονός που επιβεβαιώνει ότι η κατάσταση βρίσκεται ακόμη σε πλήρη εξέλιξη.
Οι εκτιμήσεις του USGS και το οικονομικό αποτύπωμα
Ιδιαίτερη βαρύτητα έχουν οι πρώτες εκτιμήσεις του U.S. Geological Survey, το οποίο αποδίδει σημαντική πιθανότητα σε πολύ υψηλό αριθμό θυμάτων, καθώς και σε οικονομικές απώλειες που μπορεί να ξεπεράσουν τα 10 δισ. δολάρια. Η εκτίμηση αυτή δεν αποτελεί τελικό απολογισμό, αλλά ένα πρώιμο μοντέλο κινδύνου, το οποίο βασίζεται στη σφοδρότητα της δόνησης, το βάθος του σεισμού, την πυκνότητα του πληθυσμού και την ανθεκτικότητα των κτιριακών υποδομών.
Για την ασφαλιστική και αντασφαλιστική αγορά, η συγκεκριμένη καταστροφή έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον, όχι μόνο λόγω του δυνητικού ύψους των οικονομικών απωλειών, αλλά και λόγω της αβεβαιότητας γύρω από το ποσοστό των ασφαλισμένων ζημιών. Σε χώρες όπου η ασφαλιστική διείσδυση παραμένει περιορισμένη, το χάσμα ανάμεσα στις συνολικές οικονομικές απώλειες και στις ασφαλισμένες απώλειες μπορεί να είναι εξαιρετικά μεγάλο.
Αυτό σημαίνει ότι ακόμη και αν οι συνολικές ζημιές κινηθούν σε επίπεδα άνω των 10 δισ. δολαρίων, οι αποζημιώσεις που θα βαρύνουν την ασφαλιστική αγορά μπορεί να είναι σημαντικά χαμηλότερες, ανάλογα με την έκταση της ασφαλιστικής κάλυψης σε κατοικίες, επιχειρήσεις, δημόσιες υποδομές, ενεργειακές εγκαταστάσεις και βιομηχανικές μονάδες.
Παραμετρική ασφάλιση και αβεβαιότητα για τις καλύψεις
Ένα από τα κρίσιμα ερωτήματα που τίθενται είναι εάν η Βενεζουέλα διαθέτει ενεργά προγράμματα παραμετρικής ασφάλισης έναντι σεισμού, είτε σε κρατικό είτε σε ιδιωτικό επίπεδο. Μέχρι στιγμής δεν υπάρχει σαφής εικόνα για την ύπαρξη τέτοιων καλύψεων.
Η παραμετρική ασφάλιση λειτουργεί διαφορετικά από την παραδοσιακή αποζημιωτική ασφάλιση, καθώς η πληρωμή ενεργοποιείται όταν πληρούνται προκαθορισμένες παράμετροι, όπως το μέγεθος του σεισμού, το βάθος, η γεωγραφική θέση ή η ένταση της δόνησης. Σε ένα γεγονός μεγέθους 7,5 Ρίχτερ, ενδεχόμενα παραμετρικά συμβόλαια θα μπορούσαν να βρεθούν κοντά στα όρια ενεργοποίησης ή ακόμη και να ενεργοποιηθούν, ανάλογα με τους όρους τους.
Για τις διεθνείς αντασφαλιστικές αγορές, τέτοιου είδους γεγονότα αποτελούν υπενθύμιση της αυξανόμενης σημασίας των εργαλείων μεταφοράς καταστροφικού κινδύνου, ιδιαίτερα σε περιοχές με αυξημένη σεισμικότητα και ευάλωτες υποδομές.
Κίνδυνοι κατολισθήσεων, ρευστοποίησης εδαφών και δευτερογενών ζημιών
Πέρα από τις άμεσες ζημιές σε κτίρια και υποδομές, οι αρχές και οι σεισμολογικοί φορείς προειδοποιούν για δευτερογενείς κινδύνους, όπως κατολισθήσεις και ρευστοποίηση εδαφών. Οι κίνδυνοι αυτοί μπορούν να επιδεινώσουν σημαντικά το μέγεθος των ζημιών, ειδικά σε αστικές περιοχές με πυκνή δόμηση ή σε περιοχές με ασταθή εδάφη.
Η Βενεζουέλα βρίσκεται σε σεισμικά ενεργή ζώνη, κοντά στο όριο της πλάκας της Καραϊβικής με τη νοτιοαμερικανική πλάκα. Σύμφωνα με τις πρώτες αναλύσεις, ο ισχυρότερος σεισμός συνδέεται με ρηχή οριζόντια μετατόπιση κοντά στο τεκτονικό αυτό όριο, χαρακτηριστικό που μπορεί να προκαλέσει έντονη επιφανειακή σεισμική κίνηση και σοβαρές καταστροφές σε δομημένες περιοχές.
Ένα γεγονός με ευρύτερα ασφαλιστικά συμπεράσματα
Η περίπτωση της Βενεζουέλας αναδεικνύει για ακόμη μία φορά το μεγάλο ζήτημα της προστασίας απέναντι σε φυσικές καταστροφές. Οι σεισμοί, όπως και οι πλημμύρες, οι πυρκαγιές και τα ακραία καιρικά φαινόμενα, δεν αποτελούν μόνο ανθρωπιστικές κρίσεις, αλλά και γεγονότα με βαθύ οικονομικό και κοινωνικό αποτύπωμα.
Για την ασφαλιστική αγορά, το βασικό ζητούμενο παραμένει η μείωση του protection gap, δηλαδή της απόστασης ανάμεσα στις πραγματικές οικονομικές απώλειες και στις ζημιές που καλύπτονται ασφαλιστικά. Όσο μεγαλύτερο είναι αυτό το χάσμα, τόσο μεγαλύτερη είναι η επιβάρυνση για τα νοικοκυριά, τις επιχειρήσεις και το κράτος μετά από μία μεγάλη καταστροφή.
Στην παρούσα φάση, οι ασφαλισμένες απώλειες από τους σεισμούς στη Βενεζουέλα δεν μπορούν να εκτιμηθούν με ασφάλεια. Ωστόσο, η ένταση του φαινομένου, η εγγύτητα σε αστικές περιοχές και η πιθανότητα εκτεταμένων ζημιών σε υποδομές καθιστούν το γεγονός ένα από τα σημαντικότερα καταστροφικά συμβάντα που θα παρακολουθήσει η διεθνής ασφαλιστική και αντασφαλιστική αγορά το 2026.
