Αρθρο του Γιάννη Παπαγεωργίου, Senior Risk Consultant | Property Risk Engineer | Loss Prevention, Business Interruption, Insurability & Asset Resilience | Author
Στον χώρο της ασφάλισης περιουσίας, η συζήτηση γύρω από την επάρκεια ενός ασφαλιστηρίου συμβολαίου συνήθως περιορίζεται σε θέματα ασφαλιζόμενων κεφαλαίων, ορίων κάλυψης, απαλλαγών και ασφαλίστρων. Παρότι τα στοιχεία αυτά είναι προφανώς κρίσιμα, η πραγματική πρόκληση βρίσκεται συχνά αλλού. Βρίσκεται στην ικανότητα του ασφαλιστηρίου να ανταποκριθεί στις πραγματικές συνθήκες μιας μεγάλης ζημιάς και να υποστηρίξει ουσιαστικά την οικονομική επιβίωση και την επιχειρησιακή ανάκαμψη της επιχείρησης.
Το πρόβλημα είναι ότι οι περισσότερες επιχειρήσεις αντιμετωπίζουν το ασφαλιστήριο ως ένα στατικό συμβατικό έγγραφο, ενώ ο κίνδυνος εξελίσσεται συνεχώς. Οι εγκαταστάσεις επεκτείνονται, οι διαδικασίες παραγωγής μεταβάλλονται, οι αποθηκευόμενες ποσότητες αυξάνονται, νέα μηχανήματα προστίθενται, οι εξαρτήσεις από προμηθευτές και δίκτυα εντείνονται και η τεχνολογία μετασχηματίζει διαρκώς τον τρόπο λειτουργίας των οργανισμών. Το ασφαλιστήριο όμως συχνά ανανεώνεται κάθε χρόνο με μικρές μόνο προσαρμογές, διατηρώντας υποθέσεις που ενδεχομένως αντανακλούσαν την πραγματικότητα πριν από πέντε ή δέκα χρόνια.
Η συνέπεια αυτής της απόκλισης είναι ότι η επιχείρηση μπορεί να είναι ασφαλισμένη χωρίς να είναι επαρκώς ασφαλισμένη.
Η Ψευδαίσθηση της Ασφαλιστικής Επάρκειας
Ένα από τα μεγαλύτερα παράδοξα στην ασφάλιση περιουσίας είναι ότι η ύπαρξη ασφαλιστηρίου δημιουργεί συχνά μια αίσθηση ασφάλειας η οποία δεν έχει ποτέ επαληθευτεί. Οι περισσότεροι οργανισμοί γνωρίζουν με ακρίβεια την αξία των περιουσιακών τους στοιχείων από λογιστική σκοπιά. Πολύ λιγότεροι γνωρίζουν ποια θα ήταν η πραγματική οικονομική συνέπεια ενός μεγάλου περιστατικού πυρκαγιάς, έκρηξης, φυσικής καταστροφής ή μηχανικής βλάβης.
Στην πράξη, η ασφαλιστική επάρκεια δεν κρίνεται κατά την ημέρα έκδοσης του ασφαλιστηρίου. Κρίνεται την ημέρα της μεγάλης ζημιάς.
Τότε αποκαλύπτεται εάν τα ασφαλισμένα κεφάλαια ανταποκρίνονται στο πραγματικό κόστος αποκατάστασης, εάν τα όρια κάλυψης είναι συμβατά με τις πιθανές απώλειες, εάν οι περίοδοι αποζημίωσης επαρκούν για την πλήρη επαναφορά της λειτουργίας και εάν η δομή του προγράμματος αντανακλά τις πραγματικές συγκεντρώσεις κινδύνου της επιχείρησης. Το πρόβλημα είναι ότι εκείνη τη στιγμή είναι πλέον αργά για διορθώσεις.
Από την Αξιολόγηση Κινδύνου στον Έλεγχο Ασφαλιστικής Καταλληλότητας
Ένα σύγχρονο Property Risk Survey δεν αποτελεί απλώς μια τεχνική επιθεώρηση εγκαταστάσεων. Στην ουσία του αποτελεί μια συστηματική διαδικασία κατανόησης των μηχανισμών μέσω των οποίων μια επιχείρηση μπορεί να υποστεί σοβαρές απώλειες περιουσίας και διακοπής εργασιών.
Αυτό ακριβώς το χαρακτηριστικό το καθιστά εξαιρετικά χρήσιμο ως εργαλείο προληπτικού ελέγχου της ασφαλιστικής επάρκειας.
Μέσα από τη χαρτογράφηση των κυρίαρχων σεναρίων ζημιάς, την αναγνώριση κρίσιμων εξαρτήσεων, την εκτίμηση πιθανών συγκεντρώσεων αξιών, την αξιολόγηση των συστημάτων προστασίας και την ανάλυση των πιθανών χρόνων αποκατάστασης, το Property Risk Survey μπορεί να απαντήσει σε ένα θεμελιώδες ερώτημα:
«Είναι το ασφαλιστικό πρόγραμμα σχεδιασμένο για τον πραγματικό κίνδυνο που αντιμετωπίζει η επιχείρηση ή για έναν θεωρητικό κίνδυνο που δεν υπάρχει πλέον;»
Η αξία αυτής της προσέγγισης είναι ιδιαίτερα σημαντική σε περιόδους ταχείας ανάπτυξης, οργανωτικών μετασχηματισμών, επενδύσεων σε νέες εγκαταστάσεις ή αλλαγών στην εφοδιαστική αλυσίδα.
Η Σημασία των Σεναρίων Ζημιάς
Ένα ασφαλιστήριο αξιολογείται συχνά με βάση τις καλύψεις που περιλαμβάνει. Ένας Property Risk Survey, αντίθετα, αξιολογεί το ασφαλιστήριο με βάση τα σενάρια ζημιάς που μπορεί να κληθεί να αντιμετωπίσει. Η διαφορά είναι ουσιώδης.
Για παράδειγμα, μια επιχείρηση μπορεί να διαθέτει υψηλά ασφαλισμένα κεφάλαια για τα κτίρια και τον εξοπλισμό της, αλλά να εξαρτάται από ένα και μοναδικό μηχάνημα του οποίου ο χρόνος αντικατάστασης υπερβαίνει τους δεκαοκτώ μήνες. Σε μια τέτοια περίπτωση, η πραγματική έκθεση ενδέχεται να μην αφορά τόσο τη φυσική ζημιά όσο την παρατεταμένη διακοπή εργασιών.
Αντίστοιχα, μια εγκατάσταση μπορεί να διαθέτει άρτια συστήματα πυροπροστασίας αλλά να συγκεντρώνει τεράστιες αξίες σε μία μόνο αποθήκη ή να εξαρτάται από κρίσιμες υποδομές κοινής ωφέλειας χωρίς επαρκείς εναλλακτικές λύσεις.
Τα ευρήματα αυτά συχνά δεν είναι εμφανή μέσα από την ανάγνωση του ασφαλιστηρίου. Αναδεικνύονται όμως ξεκάθαρα μέσα από μια δομημένη ανάλυση κινδύνου.
Η Νέα Διάσταση της Ασφαλιστικής Διαμεσολάβησης
Η προσέγγιση αυτή αναδεικνύει και έναν διαφορετικό ρόλο για τον σύγχρονο ασφαλιστικό διαμεσολαβητή.
Παραδοσιακά, η αξία του διαμεσολαβητή συνδεόταν με την εξεύρεση ανταγωνιστικών όρων ασφάλισης και τη διαπραγμάτευση με την αγορά. Σήμερα, η πραγματική προστιθέμενη αξία μετατοπίζεται ολοένα περισσότερο προς την ικανότητα ερμηνείας του κινδύνου και αξιολόγησης της συμβατότητας μεταξύ επιχειρησιακής πραγματικότητας και ασφαλιστικής προστασίας.
Με άλλα λόγια, η κρίσιμη ερώτηση δεν είναι εάν μια επιχείρηση διαθέτει ασφαλιστήριο.
Η κρίσιμη ερώτηση είναι εάν το ασφαλιστήριο εξακολουθεί να αντικατοπτρίζει την επιχείρηση που υπάρχει σήμερα.
Η απάντηση σε αυτό το ερώτημα δεν προκύπτει αποκλειστικά από την ανάλυση των ασφαλιστικών όρων. Προκύπτει από την εις βάθος κατανόηση του ίδιου του κινδύνου.
Συμπέρασμα
Σε ένα περιβάλλον όπου οι επιχειρησιακές μεταβολές είναι συνεχείς και οι αλληλεξαρτήσεις ολοένα πιο σύνθετες, η περιοδική αξιολόγηση της ασφαλιστικής επάρκειας δεν θα πρέπει να θεωρείται διοικητική διαδικασία αλλά στοιχείο εταιρικής ανθεκτικότητας.
Ένα καλά σχεδιασμένο Property Risk Survey μπορεί να λειτουργήσει ως μηχανισμός έγκαιρης προειδοποίησης για αποκλίσεις μεταξύ πραγματικού κινδύνου και ασφαλιστικής προστασίας, πριν αυτές μετατραπούν σε οικονομικές εκπλήξεις μετά από ένα μεγάλο συμβάν.
Τελικά, η ουσία της ασφάλισης περιουσίας δεν είναι η ύπαρξη ενός συμβολαίου. Είναι η βεβαιότητα ότι το συμβόλαιο αυτό παραμένει κατάλληλο για την επιχείρηση που καλείται να προστατεύσει. Και αυτή η βεβαιότητα δεν προκύπτει από υποθέσεις. Προκύπτει από τη συστηματική κατανόηση του κινδύνου.
Ενδεικτικές τεκμηριώσεις που ενισχύουν το επιχείρημα ενός Property Risk Survey
- Η Τράπεζα της Ελλάδος έχει επισημάνει ότι η Ελλάδα παρουσιάζει σημαντικό ασφαλιστικό κενό σε κινδύνους σεισμού και πυρκαγιάς, καθώς και κρίσιμο κενό σε πλημμύρα και ανεμοθύελλα. Για την περίοδο 1990–2019 αναφέρει ότι μόνο περίπου 8% των συνολικών ζημιών από φυσικές καταστροφές ήταν ασφαλισμένο. Αυτό δείχνει ότι το πρόβλημα δεν είναι μόνο η τιμή της ασφάλισης, αλλά η ουσιαστική ένταξη της ασφαλιστικής προστασίας στη διαχείριση κινδύνου των επιχειρήσεων.
- Η EIOPA διατηρεί ευρωπαϊκό dashboard για το insurance protection gap φυσικών καταστροφών, συγκεντρώνοντας στοιχεία για οικονομικές και ασφαλισμένες ζημιές, εκτιμήσεις κινδύνου και ασφαλιστική κάλυψη σε 30 ευρωπαϊκές χώρες. Αυτό επιβεβαιώνει ότι η επάρκεια της ασφάλισης περιουσίας δεν είναι στενά τεχνικό θέμα ασφαλιστηρίου, αλλά ζήτημα χρηματοοικονομικής ανθεκτικότητας.
- Η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα σημειώνει ότι μόνο περίπου το ένα τέταρτο των κλιματικών καταστροφικών ζημιών στην Ε.Ε. είναι ασφαλισμένο, ενώ σε ορισμένες χώρες το ποσοστό είναι κάτω από 5%. Η διαπίστωση αυτή ενισχύει την ανάγκη οι επιχειρήσεις να ελέγχουν προληπτικά όχι μόνο αν έχουν κάλυψη, αλλά αν η κάλυψη ανταποκρίνεται στα πραγματικά σενάρια ζημιάς.
- Η κοινή εργασία EIOPA και ECB του 2024 αναφέρει ότι, όσο οι φυσικές καταστροφές γίνονται συχνότερες και σοβαρότερες, η ασφαλιστική κάλυψη κινδυνεύει να γίνει λιγότερο προσιτή και το protection gap να διευρυνθεί. Αυτό καθιστά την πρόληψη, τη μείωση κινδύνου και την τεκμηριωμένη παρουσίαση της ποιότητας κινδύνου προς την ασφαλιστική αγορά κρίσιμα στοιχεία της ασφαλισιμότητας.
- Η ΕΑΕΕ έχει δημοσιεύσει στοιχεία που δείχνουν ότι πάνω από 24.000 ζημιές από καταστροφικά γεγονότα δηλώθηκαν στις ασφαλιστικές εταιρίες στην Ελλάδα την περίοδο 1993–2018, με συνολικά ποσά απαίτησης άνω των €358 εκατ. Τα στοιχεία αυτά υποστηρίζουν ότι οι μεγάλοι περιουσιακοί κίνδυνοι δεν είναι θεωρητικοί, αλλά επαναλαμβανόμενη επιχειρησιακή πραγματικότητα.
- Σύμφωνα με την ΕΑΕΕ, για τα ακραία καιρικά φαινόμενα που έπληξαν την Ελλάδα στις 29/3–2/4/2025 αναφέρθηκαν 476 ζημιές, με εκτιμώμενες αποζημιώσεις €7,2 εκατ., εκ των οποίων οι 341 ζημιές και περίπου €6,9 εκατ. αφορούσαν ασφαλίσεις περιουσίας. Αυτό δείχνει πόσο γρήγορα ένα φυσικό γεγονός μετατρέπεται σε ζήτημα ασφαλιστικής επάρκειας, αξιών, ορίων και αποκατάστασης.
- Το ISO 31000:2018 αντιμετωπίζει τη διαχείριση κινδύνου ως δομημένη διαδικασία αναγνώρισης, ανάλυσης, αξιολόγησης, αντιμετώπισης, παρακολούθησης και επικοινωνίας κινδύνων. Αυτή η λογική στηρίζει άμεσα την ιδέα ότι η επάρκεια ενός ασφαλιστηρίου πρέπει να επανεξετάζεται περιοδικά με βάση τη μεταβολή του πραγματικού κινδύνου και όχι μόνο κατά την ετήσια ανανέωση.
- Η FM, ένας από τους σημαντικότερους διεθνείς οργανισμούς στον χώρο της βιομηχανικής ασφάλισης περιουσίας και της loss prevention engineering, συνδέει άμεσα την ανθεκτικότητα των επιχειρήσεων με τεκμηριωμένες engineering guidelines για πρόληψη ζημιών από πυρκαγιά, ακραία καιρικά φαινόμενα και αστοχία εξοπλισμού. Η προσέγγιση αυτή επιβεβαιώνει ότι η ασφαλισιμότητα δεν είναι μόνο θέμα wording, αλλά θέμα πραγματικής ποιότητας κινδύνου.
- Το FM Global Resilience Index αξιοποιεί, μεταξύ άλλων, δεδομένα από property risk engineers που αξιολογούν περισσότερες από 100.000 εγκαταστάσεις ετησίως διεθνώς. Αυτό αποτελεί ισχυρή ένδειξη ότι η συστηματική τεχνική αξιολόγηση εγκαταστάσεων είναι παγκοσμίως αναγνωρισμένη βάση για την κατανόηση της ποιότητας κινδύνου και της επιχειρησιακής ανθεκτικότητας.
- Το Sendai Framework του ΟΗΕ για τη μείωση κινδύνου καταστροφών δίνει έμφαση στη διαχείριση της έκθεσης, της τρωτότητας και της ικανότητας ανταπόκρισης. Αυτή η προσέγγιση είναι απόλυτα συμβατή με τη λογική ενός property risk survey, το οποίο δεν εξετάζει μόνο το «τι μπορεί να συμβεί», αλλά και το «πόσο ευάλωτη είναι η επιχείρηση» και «πόσο γρήγορα μπορεί να ανακάμψει».
Το άρθρο αυτό εκφράζει απόψεις του Γιάννη Παπαγεωργίου
