Τετάρτη 20 Μαρτίου 2019,

Θα αποκτήσουμε ποτέ Ασφαλιστικό σύστημα;

Του Θάνου Τζήμερου, Προέδρου «Δημιουργίας Ξανά» για το InsuranceForum.gr

Μιλώντας για το ασφαλιστικό σύστημα της χώρας υποχρεωνόμαστε να χρησιμοποιούμε δύο άκυρους όρους. “Ασφαλιστικό” είναι κάτι που παρέχει ασφάλεια και “σύστημα” είναι κάτι που διαθέτει δομή, οργάνωση και παράγει αποτέλεσμα. Επιπλέον, ένα ασφαλιστικό σύστημα, παντού στον σοβαρό κόσμο, συνδέει τις ασφαλιστικές εισφορές με τις παροχές.

Στην Ελλάδα δεν ισχύει τίποτε από αυτά. Άρα “ασφαλιστικό σύστημα” δεν υπάρχει. Τι υπάρχει; Η υποχρέωσή σου να πληρώνεις τώρα υποχρεωτικώς όσα αποφασίζει ο υπουργός υπό μορφήν φόρου και η ελπίδα σου ότι θα πάρεις ως σύνταξη αυτά που θα αποφασίσει ο τότε υπουργός υπό μορφήν παροχής. Ο κατ’ όνομα “ασφαλισμένος” δεν γνωρίζει σε καμιά στιγμή του εργασιακού του βίου πότε θα βγει στη σύνταξη και τι θα έχει λαμβάνειν. Διότι η σύνταξή του θα εξαρτηθεί από το ύψος αμοιβών των τότε εργαζομένων και τις “αντοχές” της τότε οικονομίας. Σαν να μην έφτανε αυτό, οι δαπάνες υγείας, οι προνοιακές παροχές και οι συντάξεις βγαίνουν από το ίδιο “πουγκί” καθιστώντας το σενάριο χαοτικό. Αυτό το απόλυτο αλαλούμ ονομάζεται απατηλώς αναδιανεμητικό σύστημα και συσκευάζεται με ιδεολογικό περιτύλιγμα: οι νεότεροι υποστηρίζουν τους γεροντότερους αποδεικνύοντας δήθεν την αλληλεγγύη των γενεών. Στην πραγματικότητα, είναι μια κλασική “πυραμίδα”, ένα Ponzi scheme, με την οποία ληστεύουμε τα παιδιά μας. Πολιτικοί και ΜΜΕ αναπαράγουν το τερατώδες ψέμα ότι από τη σύνταξη του παππού ζουν τα άνεργα παιδιά του και παίρνουν χαρτζιλίκι τα εγγόνια του. Η αλήθεια είναι πως για να έχει αυτήν τη σύνταξη ο “παππούς” (που μπορεί να είναι και μικρότερος των 55 ετών), η φορολογία εξοντώνει κάθε επιχειρηματική δραστηριότητα και γι’ αυτό τα παιδιά του είναι άνεργα. Το τραγικό είναι ότι τα παιδιά του θα συνεχίσουν να είναι άνεργα κι όταν η σύνταξη του παππού γίνει 200 ευρώ, κάτι που θα συμβεί νομοτελειακά καθώς η φρορολογητέα ύλη, άρα και το ποσό που μπορεί να πληρώσει η χώρα σε συντάξεις, συνεχώς μειώνεται ενώ οι δικαιούχοι αυξάνονται. Κι όλα αυτά σε ένα πλαίσιο δημογραφικής τραγωδίας και της πιο επώδυνης αποδημίας νέων στην ιστορία μας.

Πώς αλλάζει αυτό; Με έναν τρόπο, μόνο: την πλήρη ιδιωτικοποίηση του συστήματος. Αν, δηλαδή, μετατρέψουμε το ψευδεπίγραφο “αναδιανεμητικό σύστημα” σε ανταποδοτικό – κεφαλαιοποιητικό με ελεύθερη επιλογή ιδιωτικού ασφαλιστικού φορέα, διαχωρίζοντας την ασφάλεια υγείας από την ασφάλεια ζωής. Σε ένα τέτοιο σύστημα ο κάθε ασφαλισμένος θα έχει τον προσωπικό του ασφαλιστικό “κουμπαρά” ο οποίος θα χρηματοδοτήσει την σύνταξή του στην ηλικία που ο ίδιος ο ασφαλισμένος θα αποφασίσει να αποχωρήσει από την επαγγελματική δραστηριότητα. Φυσικά, όσο πιο νωρίς, τόσο μικρότερες θα είναι οι απολαβές. Το ανταποδοτικό σύστημα είναι το μόνο βιώσιμο, το μόνο που δεν στρεβλώνει την οικονομία και το μόνο δίκαιο καθώς ο καθένας έχει παροχές ανάλογες των εισφορών του. Επιπλέον αντιμετωπίζει τον πολίτη ως ενήλικα, υπεύθυνο για τις επιλογές του, ο οποίος έχει την ελευθερία να προγραμματίσει τη ζωή του με τον τρόπο που θεωρεί καλύτερο για την περίπτωσή του, επιλέγοντας το ασφαλιστικό πρόγραμμα και τον πάροχο της αρεσκείας του. Το κράτος θα ασκεί εποπτικό ρόλο, φροντίζοντας οι ασφαλιστικές εταιρείες να λειτουργούν νόμιμα και να μην εφαρμόζουν πρακτικές τύπου “Ασπίς – Πρόνοια”. Η μοναδική κρατική παροχή θα αφορά τους άνω των 67 ετών άπορους και εντελώς ανασφάλιστους, οι οποίοι θα μπορούν να έχουν τροφή και στέγη σε δημόσια ιδρύματα, χρηματοδοτούμενα από τον προϋπολογισμό.

Βεβαίως, μια τέτοια μετάβαση δεν είναι καθόλου εύκολη διότι δημιουργείται χρηματοδοτικό κενό τουλάχιστον δύο γενεών. Όμως, είναι απαραίτητο να γίνει, διότι σε διαφορετική περίπτωση δεν θα καταρρεύσει μόνο το συνταξιοδοτικό αλλά ολόκληρη η Οικονομία. Το πρώτο βήμα είναι ένα σύστημα νοητής (οιονεί) κεφαλαιοποίησης: όλες οι σημερινές συντάξεις να επανακαθορισθούν σε ατομική βάση, αναλογιστικά. Οι πολιτικοί αποφεύγουν να το κάνουν διότι τότε θα φανεί πόση απόσταση υπάρχει ανάμεσα σε αυτά που “δικαιούνται” οι σημερινοί συνταξιούχοι με αυτά που παίρνουν. Σύμφωνα με την μελέτη Ματσαγγάνη-Λεβέντη, η δια βίου αξία τού 99,5% των συντάξεων που χορηγήθηκαν το 2008 από το ΙΚΑ ήταν υψηλότερη κατά  €123.932 ανά συνταξιούχο κατά μέσον όρο (σε τιμές 2015) από το ανταποδοτικό ποσό που αντιστοιχούσε στη συσσωρευμένη αξία των εισφορών που είχαν καταβληθεί. Οι περικοπές μείωσαν την αξία της δια βίου επιδότησης σε €63.601 κατά μέσο όρο (σε τιμές 2015), που εξακολουθεί να είναι ένα πολύ μεγάλο ποσό για να πληρώσει ο προϋπολογισμός. Δεν μιλάμε καν για τα άλλα ταμεία, των ευνοημένων από το σύστημα συντεχνιών, οι περισσότεροι συνταξιούχοι των οποίων έχουν, στην ηλικία των 65 ετών, καταναλώσει το σύνολο των εισφορών τους, όντας ήδη μεγαλοσυνταξιούχοι επί 15 χρόνια τουλάχιστον. Η τελευταία έκθεση του συστήματος Ήλιος του Υπουργείου Εργασίας εμφανίζει 365.613 συνταξιούχους να παίρνουν από 1500 έως 5000 ευρώ τον μήνα, ποσά που είναι μαθηματικώς αδύνατον να αντιστοιχούν σε ασφαλιστικές εισφορές.

Παρά τον “αναδιανεμητικό” χαρακτήρα του σημερινού συστήματος, ο επανυπολογισμός των συντάξεων με ανταποδοτική λογική θα προσδώσει υπόβαθρο δικαιοσύνης στη μεταρρύθμιση του ασφαλιστικού και θα αφοπλίσει τους εκ του πονηρού υπερασπιστές της “αναδιανομής”: «Η σύνταξη που δικαιούσαι βάσει των εισφορών σου είναι 638 ευρώ. Γιατί απαιτείς να εισπράττει 3000 ευρώ; Ποιος θα σου τα πληρώσει;» Δεν είναι τυχαίο πως ουδέποτε στις σχετικές συζητήσεις, ιδιωτικές ή δημόσιες, παρατίθενται αριθμοί. Ακούμε για το “ένα κάρο” ή τον “έναν σκασμό” λεφτά ή την “μία περιουσία” που δήθεν πλήρωσε ο ασφαλισμένος, ποτέ όμως το ακριβές ποσό. Ούτε για το ποσοστό αυτού του ποσού που αντιστοιχεί στις ιατροφαρμακευτικές παροχές οι οποίες καλύπτουν το σύνολο της ζωής του συνταξιούχου, από την πρώτη μέρα που εργάσθηκε. Σπάνια βλέπουν το φως της δημοσιότητας στοιχεία όπως οι παρακάτω πίνακες του ΤΑΠΙΛΤΑΤ (επικουρικό ταμείο τραπεζικών υπαλλήλων) οι οποίοι δείχνουν πώς με το σύστημα της πυραμίδας και με λιγότερα από 1000 ευρώ ασφαλιστικές εισφορές, στο σύνολο του εργασιακού του βίου, μπορεί κάποιος να έχει εισπράξει 200.000 ευρώ ως σύνταξη και να συνεχίζει.

τζιμερος πινακας

τζιμερος πινακας 1

(Τα στοιχεία προέρχονται από το ίδιο το ΤΑΠΙΛΤΑΤ και είναι μέχρι το τέλος του 2014, όταν η μία συνδικαλιστική φατρία του ταμείου έβγαζε στη φόρα τα άπλυτα της άλλης. Κι αν κάποιος αναρωτιέται πώς ένας ασφαλισμένος πληρώνοντας μόνο 66,02 ευρώ στο σύνολο του ασφαλιστικού του βίου, εισέπραξε μέχρι το τέλος του 2014 172.499,55 ευρώ, η απάντηση είναι απλή: οι πρώτοι συνδικαλιστές έστησαν ένα ταμείο – πυραμίδα ορίζοντας φιξαρισμένο ποσό σύνταξης, ανεξαρτήτως των εισφορών. Γράφτηκε λοιπόν ο Θ.Β. στο ταμείο, πλήρωσε 22.500 δραχμές ασφαλιστική εισφορά ενός μηνός και τον επόμενο μήνα βγήκε στη σύνταξη. Και από τότε εισπράττει, ζωή να ’χει, ενώ μπορεί να διαμαρτύρεται κιόλας διότι του μείωσαν τη σύνταξή “του”!)

Αφού λοιπόν προσδιορισθούν αναλογιστικά οι συντάξεις θα πρέπει να απαντήσουμε στα εξής ερωτήματα:

-Τι θα συμβεί με όσους έχουν καταναλώσει ήδη το ασφαλιστικό τους κεφάλαιο;

– Πώς προσδιορίζεται το ασφαλιστικό κεφάλαιο των δημοσίων & δημοτικών υπαλλήλων (και των ΔΕΚΟ) δεδομένου ότι ουδέποτε κατεβλήθη από τον εργοδότη τους (το Δημόσιο) και οι μισθοί τους δεν είχαν καμία σχέση με τα επίπεδα των μισθών της αγοράς; Στους υπαλλήλους της ΔΕΠΑ για παράδειγμα που είχαν, το 2009, μέσο ετήσιο μισθό 99.745 ευρώ, θα υπολογισθούν οι αντίστοιχες ασφαλιστικές εισφορές ή αυτές που θα αντιστοιχούσαν σε όσα θα έπαιρναν από την ελεύθερη αγορά αν η ΔΕΠΑ ήταν ιδιωτική εταιρεία;

– Τι γίνεται με τα ειδικά μισθολόγια (π.χ. στρατιωτικών) στα οποία η πρόωρη συνταξιοδότηση ήταν μέσα στο πακέτο των παροχών που υποτίθεται ότι εξισορροπούσε τις απλήρωτες υπερωρίες και η οποία τους επιβλήθηκε υποχρεωτικώς;

– Ποιο ποσοστό του συνόλου της συνταξιοδοτικής δαπάνης θα καταβάλλει ο προϋπολογισμός ως “ετήσιο βήμα” μετάβασης σε ανταποδοτικό σύστημα και πώς θα σχετίζεται αυτό το ποσό με τις μεταβολές του ΑΕΠ;

– Πώς επιμερίζονται στους δικαιούχους οι πόροι ταμείων που στηρίχθηκαν κυρίως στους φόρους υπέρ τρίτων;

Αυτά είναι τα πραγματικά πολιτικά ερωτήματα τα οποία πρέπει να απαντηθούν από όσους διαθέτουν δημόσιο λόγο. Όμως, όχι μόνο δεν έχουν απαντηθεί αλλά δεν έχουν τεθεί καν προς συζήτηση από το σύνολο του πολιτικού κόσμου. Ο γράφων έχει τοποθετηθεί, μέσω του πολιτικού φορέα που εκπροσωπεί, δημοσιοποιώντας αναλυτική αναλογιστική μελέτη.

Η μελέτη αφορά στην πρώτη περίοδο της μεταρρύθμισης, με διατήρηση του κρατικού πυλώνα μέχρι την πλήρη μετάβαση σε ανταποδοτικό σύστημα οπότε η υποχρεωτική κρατική ασφάλιση θα καταργηθεί.

Είναι τουλάχιστον αφελές να πιστεύει κάποιος, πως οι θιασώτες του κρατισμού (δηλαδή το σύνολο του ελληνικού πολιτικού συστήματος εκτός από τη “Δημιουργία, ξανά”) έχουν σκοπό να μεταρρυθμίσουν το ασφαλιστικό, όταν ούτε θέλουν, ούτε ξέρουν πώς πρέπει να γίνει αυτό. Αλλά και ούτε μπορούν, διότι θα πρέπει να στραφούν κατά των προσοδοθηρικών συντεχνιών που εξέθρεψαν και στις ψήφους των οποίων στηρίζονται. Είδαμε προσφάτως ότι όλα τα κόμματα του Κοινοβουλίου, συμπολιτευόμενα και αντιπολιτευόμενα, “χαιρέτησαν” την μη μείωση των συντάξεων από την Ε.Ε. και υπερακοντίζουν άλληλα σε πελατειακές παροχές, πότε με μορφή επιδόματος και πότε μέσω… Δικαιοσύνης, ως επιστροφές για αποκατάσταση δήθεν αντισυνταγματικών περικοπών.

Αυτό σημαίνει ότι η χρεοκοπημένη Ελλάδα θα συνεχίσει να δαπανά πάνω από το 17% του ΑΕΠ της σε συντάξεις, ενώ ο μέσος όρος των 28 χωρών της Ε.Ε. είναι γύρω στο 13% με την Ιρλανδία να δαπανά κάτι παραπάνω από το 6%. (Συνολική δαπάνη για συντάξεις, στοιχεία Υπουργείου Εργασίας 2016: €30,53 δισ. – 17,4% του ΑΕΠ).

Δηλαδή, σε απόλυτες τιμές, 20 δισεκατομμύρια ευρώ τα οποία κάθε χρόνο, αν είχαμε την δημοσιονομική λογική της Ιρλανδίας, θα μπορούσαν να γίνονται δημόσιες επενδύσεις, έργα υποδομής και γενναία μείωση φόρων, τα μοιράζουμε σε συντάξεις και έχουμε την ψευδαίσθηση ότι έτσι μπορούμε να ανταγωνιστούμε την Ιρλανδία. Δαπανούμε 6,6 δισ. ευρώ τον χρόνο για συντάξεις υγιέστατων νέων ανθρώπων ο μεγαλύτερος από τους οποίους είναι δύο χρόνια μικρότερος από την ηλικία στην οποία αρχίζουν να συνταξιοδοτούνται οι δανειστές εταίροι, και χωρίς μέχρι τώρα να έχει εξηγηθεί η ηθική βάση της πρόωρης συνταξιοδότησης όταν δεν προκαλείται από προβλήματα υγείας. Συγκριτικά: ο ΕΝΦΙΑ και ο φόρος νομικών προσώπων αποδίδουν αθροιστικά στα δημόσια ταμεία 5,25 δισ. ευρώ τον χρόνο. Όσοι επισημαίνουν ότι ο λογαριασμός δεν βγαίνει στοχοποιούνται ως “εχθροί του λαού”. Όμως, όσο και να κυριαρχούν οι σειρήνες του λαϊκισμού (κόκκινες, πράσινες, μπλε και μαύρες), ο λογαριασμός δεν βγαίνει. Και είναι θέμα χρόνου (λίγου, δυστυχώς) η πλήρης κατάρρευση της πυραμίδας, η οποία έχει αντιστραφεί εδώ και καιρό παρουσιάζοντας μικρή χρηματοδοτική βάση και πλατιά εισπρακτική κορυφή.

Ίσως, τελικά, αυτό να μας αξίζει. Διότι στη ληστεία των επόμενων γενεών πρωτοστάτησαν μεν οι πολιτικοί, συνεπικούρησαν δε ΜΜΕ και πολίτες. Ίσως ο μόνος τρόπος να αντιληφθεί ο Έλληνας των “δικαιωμάτων”, των “κεκτημένων” και της “αναδιανομής”, ότι τα λεφτά δεν πέφτουν από τον ουρανό είναι να πάψουν να  βγαίνουν και από τα ΑΤΜ. Εκτός, αν αναθέσει το project της ανάταξης της χώρας σε μη κρατιστές, φιλελεύθερους τεχνοκράτες, οπότε θα αποκτήσουμε και ασφαλιστικό και σύστημα και Οικονομία.

Κοινοποιήστε το άρθροShare on FacebookShare on LinkedIn

Ειδήσεις από τα συνεργαζόμενα site

Insuranceworld.gr

Sofokleousin.gr

Ροή ειδήσεων

Άποψη

Τα σεμινάρια μας

Δηλώστε συμμετοχή για ένα από τα επόμενα σεμινάρια

Θέμα:

Ημερομηνία διεξαγωγής

01/01/1970 /

Τόπος:

Εισηγητής /

Κόστος /

Θέμα:

Ημερομηνία διεξαγωγής

01/01/1970 /

Τόπος:

Εισηγητής /

Κόστος /

Τα νέα των ασφαλιστικών εταιριών

Τα νέα των συλλόγων

Αθήνα
Ένωση Ασφαλιστικών Πρακτόρων Κρήτης Σύνδεσμος Ασφαλιστικών Διαμεσολαβητών Χανίων Σύλλογος Διαμεσολαβούντων στην Ιδιωτική Ασφαλιση Δωδεκανήσου Ένωση επαγγελματιών ασφαλιστών Νοτιοδυτικής Ελλάδος Σύλλογος Διαμεσολαβητών Ασφαλειών Μαγνησίας Ένωση Ασφαλιστικών Πρακτόρων Κεντρικής Ελλάδος Ένωση Ασφαλιστικών Πρακτόρων & Ασφαλιστικών Συμβούλων Ν.Ιωαννίνων Σωματείο ασφαλιστικών Πρακτόρων Δυτικής Μακεδονίας Σύνδεσμος Διαμεσολαβούντων Ασφαλιστικών Εργασιών Σύνδεσμος Ανεξάρτητων Ασφαλιστικών Διαμεσολαβητών Ν.Σερρών Ένωση Ασφαλιστικών Διαμεσολαβητών Περιφερειακής Ενότητας Καβάλας
Αθήνα